Barselona'nın merkezindeki Eixample semtinde yer alan ve bir zamanlar İspanya'nın en ikonik hapishanelerinden biri olan La Model, 2017'de kapılarını kapatmasından bu yana süregelen dönüşüm sürecinde önemli bir aşamaya ulaşıyor. Barselona Belediyesi (Ajuntament de Barcelona) tarafından yapılan son açıklamaya göre, eski hapishane alanının ilk yeni donatıları 2028 yılında hizmete girmeye başlayacak ve bu dönüşüm süreci 2035 yılına kadar kademeli olarak devam edecek. Bu devasa proje, tarihi yapıyı bir kamu hizmetleri merkezi, yeşil alanlar ve sosyal konutlarla dolu modern bir yaşam alanına dönüştürmeyi hedefliyor.
Belediye, projenin uygulama takvimini güncelleyerek, dokuz yıl sonra bile hala devam eden bu iddialı girişimin somut adımlarını kamuoyuyla paylaştı. La Model, sadece bir hapishane olmaktan çıkıp, şehir için hayati öneme sahip eğitim, spor ve kültürel tesisleri barındıran büyük bir cazibe merkezi haline gelecek. Bu dönüşüm, Barselona'nın kentsel planlama ve tarihi mirasın korunması konusundaki vizyonunu yansıtırken, aynı zamanda bölge sakinlerinin uzun süredir beklediği kamusal alan ihtiyacını da karşılayacak.
İlk Aşama: Eğitim ve Altyapı Yatırımları
Projenin ilk aşaması, özellikle eğitim tesislerine odaklanacak. Halihazırda Rosselló ve Entença caddeleri arasındaki geçici modüler binalarda eğitim veren Institut Escola Xirinacs, 2028-2029 akademik yılında La Model'in Tallers binasına taşınacak. Bu, daha önce öngörülen takvime göre bir yıl gecikmeli olsa da, okulun modern ve kalıcı bir yapıya kavuşması anlamına geliyor. Bu taşınma, Barselona'daki eğitim altyapısının iyileştirilmesi ve öğrencilere daha iyi koşullar sunulması açısından büyük önem taşıyor.
Bölgedeki bir diğer geçici okul olan Escola Entença ise La Model'in dışına, Hospital Clínic (Klinik Hastanesi) yakınlarındaki Provença Caddesi'nde kurulacak yeni bir donatı merkezine taşınacak. Bu okulun 2029-2030 akademik yılında hizmete girmesi bekleniyor. İlk aşamada ayrıca, 2028'in üçüncü çeyreğinde bir enerji merkezi, bir yeraltı su deposu ve bir spor salonunun inşası da tamamlanacak. Eski hapishanenin panoptik kulesi ve kollarından birini kapsayacak olan Anıt Alanı (espai memorial) da bu süreçte başlangıçta şekillendirilmeye başlanacak. Bu tesislerin yanı sıra, çevredeki kentsel düzenleme çalışmaları da eş zamanlı olarak yürütülecek ve bölgenin çehresi tamamen değişecek.
La Model'in Tarihi ve Toplumsal Önemi
La Model Hapishanesi, 1904 yılında açıldığından 2017'de kapanışına kadar İspanya'nın yakın tarihindeki birçok önemli olaya tanıklık etmiştir. Özellikle Franco diktatörlüğü döneminde siyasi mahkumların ve rejim muhaliflerinin hapsedildiği bir yer olarak, İspanya'nın hafızasında derin izler bırakmıştır. Hapishane, sadece bir cezaevi olmanın ötesinde, Katalan kimliğinin ve direnişinin sembollerinden biri haline gelmiştir. Kapanışının ardından, bölge sakinleri ve sivil toplum kuruluşları, bu geniş arazinin kamu yararına dönüştürülmesi için uzun yıllar mücadele etmiştir. Bu mücadele, Barselona Belediyesi'nin "La Model'i halka açma" vaadiyle sonuçlanmış ve mevcut projelerin temelini oluşturmuştur.
Projenin yalnızca yeni binalar inşa etmekle kalmayıp, aynı zamanda hapishanenin acı dolu geçmişini anlatan bir anıt alanı oluşturması, bu tarihi mirasın gelecek nesillere aktarılması açısından kritik öneme sahiptir. Bu anıt alanı, İspanya'nın demokrasiye geçiş sürecindeki zorlukları ve insan hakları mücadelesini hatırlatacak bir merkez işlevi görecektir. Yaklaşık 120.000 metrekarelik bir alanı kapsayan bu dönüşüm, Barselona'nın Eixample semtine büyük bir yeşil akciğer ve çok sayıda kamu hizmeti kazandırarak, şehrin yaşam kalitesini artıracak ve sürdürülebilir kentsel gelişime örnek teşkil edecektir.
