Barselona'nın Trinitat Vella mahallesi sakinleri, yedi yıldır devam eden yapısal sorunlarla boğuşurken, komşu Besòs i Maresme mahallesi için yapılan 400 milyon Euro'luk kentsel yenilenme anlaşmasına dahil edilmeyi talep ediyor. Yüzlerce evin çökme tehlikesiyle karşı karşıya olduğu ve destek direkleriyle ayakta durmaya çalıştığı bu durum, Ada Colau'nun 2018'de başlattığı ancak bürokratik engeller ve yönetim değişiklikleri nedeniyle Trinitat Vella'da durma noktasına gelen bir projenin acı bir yansıması olarak öne çıkıyor. Mahalle sakinleri, yapısal patolojilerle mücadele eden 75 binadaki 432 dairenin kaderini değiştirecek bu anlaşmaya dahil olmanın son şansları olduğuna inanıyor.
Barselona Belediyesi'nin son mali düzenlemeleri karşılığında "Comuns" (Barselona en Comú) partisinin Besòs i Maresme mahallesindeki reformları destekleme taahhüdü, Trinitat Vella'yı umutsuzluğa sürükledi. Zira bu anlaşma, benzer sorunlarla boğuşan Trinitat Vella'yı kapsam dışı bırakıyordu. Trinitat Vella Komşuluk Derneği Taula Trinitat Vella sözcüsü Roberto Rodríguez, "Neden dışlandığımızı anlamıyoruz. Anlaşmaya dahil olmak için hala zamanımız olduğunu biliyoruz" diyerek mahallelerinin yaşadığı mağduriyeti dile getirdi. Yedi yıldır alüminozis, nem ve cephelerdeki çatlaklar gibi ciddi yapısal sorunlarla yaşayan bu evler, günlük hayatı çekilmez hale getiriyor ve sakinlerin can güvenliğini tehdit ediyor.
Yönetim Değişiklikleri ve Sübvansiyon Engelleri
Kentsel yenilenme planının başlangıcında, yönetim modelinin kamu eliyle yürütülmesi ve sübvansiyonların daha cazip olması öngörülüyordu. Etkilenen sakinlerden Adelina Matos, "Pandemi sonrası, yeni belediye yönetiminin gelişiyle koşullar değişti" diyerek, projenin seyrini değiştiren kritik bir noktaya işaret etti. Kamu yönetiminden mahalle sakinlerinin kendi kendini yönettiği bir modele geçiş ve azalan sübvansiyonlar, Trinitat Vella'daki planın son yıllarda tamamen durmasına neden oldu. Bu değişiklikler, projenin finansmanını ve uygulanabilirliğini ciddi şekilde etkileyerek, mahalle sakinlerini belirsiz bir gelecekle baş başa bıraktı.
Zaman faktörü, Trinitat Vella sakinleri için kritik bir öneme sahip. Avrupa Birliği'nin pandemi sonrası ekonomik toparlanma için sağladığı Next Generation fonlarından sübvansiyon alabilmek için, yenileme çalışmalarının bu yılın Haziran ayına kadar tamamlanmış olması gerekiyor. Bu sıkı son tarih, halihazırda yavaş ilerleyen veya tamamen duran projeler için büyük bir baskı oluşturuyor. Trinitat Vella'nın anlaşmaya dahil edilmemesi, bu fonlardan yararlanma şansını tamamen ortadan kaldırarak, mahalledeki yapısal sorunların çözümünü daha da geciktirme riskini taşıyor.
Kentsel Yenilenmenin Arka Planı ve Aluminosis Sorunu
İspanya'da, özellikle 1960'lar ve 1970'lerde inşa edilen birçok binada görülen "aluminosis" (alüminyum çimentosu) sorunu, betonun zamanla kimyasal reaksiyonlar sonucu mukavemetini kaybetmesine neden olan ciddi bir yapısal patolojidir. Bu durum, binaların taşıyıcı sistemlerini zayıflatır ve çatlaklar, nemlenme gibi belirtilerle kendini gösterir. Barselona gibi hızla büyüyen şehirlerde, bu dönemde kalitesiz malzeme kullanılarak inşa edilen konutlar, bugün büyük bir kentsel dönüşüm ihtiyacını ortaya koymaktadır. Trinitat Vella'da yaşanan sorunlar, İspanya genelindeki birçok kentsel alanın karşı karşıya olduğu daha geniş bir yapısal güvenlik ve yaşam kalitesi sorununu yansıtmaktadır.
Barselona'da kentsel yenilenme projeleri, sadece yapısal sorunları çözmekle kalmayıp, aynı zamanda mahallelerin sosyal ve ekonomik dokusunu da iyileştirmeyi hedeflemektedir. Ancak bu tür büyük ölçekli projeler, genellikle karmaşık bürokratik süreçler, finansman zorlukları ve siyasi değişikliklerle karşılaşır. Ada Colau'nun belediye başkanlığı döneminde (2015-2023) Barselona en Comú (Comuns) partisinin önceliklerinden biri olan kentsel yenilenme, özellikle dezavantajlı mahallelerde yaşam koşullarını iyileştirmeyi amaçlıyordu. Ancak siyasi geçişler ve ekonomik koşullar, bu hedeflere ulaşmayı zorlaştırmıştır.
Besòs i Maresme İçin Umut, Trinitat Vella İçin Belirsizlik
Sant Martí bölgesindeki Besòs i Maresme mahallesinde yaklaşık 4.000 mülk etkilenmiş durumda. Generalitat (Katalonya özerk hükümeti), belediyedeki PSC (İspanya Sosyalist İşçi Partisi) ve Comuns partilerinin anlaşması üzerine, tüm daireleri iyileştirmek için 400 milyon Euro bütçeli bir kamu kurumu kuracak. Bu adım, mahalle sakinlerinin en önemli taleplerinden biri olan yönetimin idareye devredilmesi sorununu çözmeyi amaçlıyor. Bu, Besòs i Maresme sakinleri için büyük bir umut ışığı olurken, Trinitat Vella'nın dışlanması, mahallede büyük bir hayal kırıklığı yaratıyor.
Trinitat Vella'nın amacı, bu anlaşmaya dahil edilerek, 82 yaşındaki Gloria Arias gibi sakinlerin yaşadığı trajik durumların tekrarlanmasını önlemek. Arias, 36 yıl yaşadığı aile evinden, tavanın çökme korkusuyla ve evini işgal eden destek direkleri yüzünden ayrılmak zorunda kalmış. Bu durum, sadece maddi bir kayıp değil, aynı zamanda mahalle sakinlerinin yıllardır biriktirdiği hatıraların ve aidiyet duygusunun da yitirilmesi anlamına geliyor. Trinitat Vella'nın talebi, sadece teknik bir yenileme değil, aynı zamanda insani bir dramın sona ermesi ve sosyal adaletin sağlanması çağrısıdır.
Sonuç: Eşitsiz Kentsel Gelişim ve Sosyal Adalet İhtiyacı
Barselona'nın Trinitat Vella ve Besòs i Maresme mahalleleri arasındaki kentsel yenilenme projelerindeki bu eşitsiz yaklaşım, kentsel gelişimde sosyal adalet ve eşitlik ilkelerinin ne kadar önemli olduğunu bir kez daha gözler önüne seriyor. İki mahallenin benzer yapısal sorunlarla boğuşmasına rağmen, siyasi pazarlıklar sonucu birinin kapsamlı bir çözüme kavuşurken diğerinin dışarıda bırakılması, ciddi bir mağduriyet yaratmaktadır. Bu durum, sadece Barselona için değil, Türkiye gibi hızlı kentleşen ve kentsel dönüşüm projelerinin sıkça gündeme geldiği ülkeler için de önemli dersler içermektedir. İstanbul'da veya diğer büyük şehirlerde, benzer şekilde deprem riski taşıyan veya eskiyen yapı stokunun yenilenmesi süreçlerinde, mahalleler arası eşitsizliklerin ve bürokratik engellerin nasıl aşılabileceği konusunda kritik tartışmalar yürütülmektedir.
Trinitat Vella'nın çığlığı, siyasi iradenin ve kamu yönetiminin, tüm vatandaşlarına eşit hizmet sunma ve onların yaşam kalitesini güvence altına alma sorumluluğunu hatırlatmaktadır. Next Generation fonlarının son teslim tarihinin yaklaşmasıyla birlikte, Barselona Belediyesi ve Katalonya özerk hükümetinin Trinitat Vella için acil bir çözüm bulması gerekmektedir. Aksi takdirde, bu mahalledeki yüzlerce aile, yalnızca evlerini değil, aynı zamanda umutlarını da kaybetme riskiyle karşı karşıya kalacaktır. Bu durum, modern şehirlerde kentsel planlamanın sadece teknik bir mesele olmadığını, aynı zamanda derin sosyal ve etik boyutları olduğunu da göstermektedir.
