Barselona, 2026 yılındaki Mercè Festivali'nin (La Mercè) en önemli etkinliklerinden biri olan geleneksel "diada castellera" ile yine nefes kesici bir gösteriye ev sahipliği yapmaya hazırlanıyor. Şehrin yerel insan kuleleri grupları, nam-ı diğer "colles castelleres", her yıl olduğu gibi bu özel günlerini kutlamak üzere tarihi Plaça de Sant Jaume (Sant Jaume Meydanı)'nda bir araya gelecek. Bu eşsiz etkinlik, Katalan kültürünün canlılığını ve toplumsal dayanışmanın gücünü sergileyen, izleyicileri büyüleyen bir şölen sunuyor.
Bu yılki diada castellera etkinliği, Barselona'nın çeşitli semtlerinden gelen sekiz prestijli insan kuleleri grubunun katılımıyla gerçekleşecek. Her biri kendi özgün formasıyla tanınan bu gruplar, yıllar süren antrenmanların ve sıkı bir disiplinin ürünü olan performanslarını sergileyecekler. Etkinliğe katılacak gruplar arasında kırmızı formalı Castellers de Barcelona, gri formalı Castellers de Sants, lacivert formalı Castellers de la Vila de Gràcia, açık mavi formalı Castellers del Poble Sec, yeşil formalı Castellers de la Sagrada Família, bordo formalı Castellers de Sarrià ve Colla Castellera Jove de Barcelona ile mor formalı Esquerdats de l’Eixample (Colla Castellera de l’Esquerra de l’Eixample) bulunuyor. Bu gruplar, izleyicilere hem görsel bir şölen hem de insan azminin ve iş birliğinin etkileyici bir örneğini sunacak.
Her bir "castell" (kule), yüzlerce kişinin katılımıyla inşa edilen karmaşık bir yapıdır. Tabanı oluşturan "pinya" adı verilen yoğun insan halkası, kuleye stabilite sağlar ve düşme anında bir tampon görevi görür. Üzerine katman katman yükselen "tronc" (gövde) ise giderek daha hafif ve çevik kişilerden oluşur. Zirveye tırmanan en küçük ve en cesur üye olan "enxaneta", kulenin tamamlandığını simgeleyen "aleta" hareketini yaparak kollarını havaya kaldırır. Bu an, meydanda toplanan binlerce kişinin coşkulu alkışlarıyla karşılanır ve Katalan kültürünün en ikonik anlarından birini oluşturur.
Etkinlik, yerel televizyon kanalı betevé aracılığıyla canlı olarak yayınlanacak ve Rafel Luján, Pep Ribes ve Meritxell Hernández gibi deneyimli yorumcuların anlatımıyla izleyicilere aktarılacak. Bu canlı yayın, Plaça de Sant Jaume'deki atmosferi tüm Barselona'ya ve hatta internet üzerinden tüm dünyaya taşıyarak, bu benzersiz geleneğin daha geniş kitlelere ulaşmasını sağlayacak. Canlı yayınlar, özellikle bu tür kültürel etkinliklerin önemini vurgulamak ve toplumsal bağları güçlendirmek açısından büyük bir rol oynamaktadır.
Castells: Tarihi ve Kültürel Miras
İnsan kuleleri geleneği, kökenlerini 18. yüzyılın sonlarına doğru Tarragona (Taragona) eyaletindeki Valls kasabasına dayandırır. Başlangıçta dini törenlerin bir parçası olarak ortaya çıkan bu performanslar, zamanla bağımsız bir kültürel etkinliğe dönüşmüştür. Katalonya (Catalunya) genelinde hızla yayılan castells geleneği, Katalan kimliğinin ve toplumsal dayanışmasının güçlü bir sembolü haline gelmiştir. 2010 yılında UNESCO tarafından İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası Listesi'ne dahil edilmesiyle, bu eşsiz geleneğin dünya çapındaki önemi ve korunması gereken değeri resmen tescillenmiştir.
Bir "castell" inşa etmek, sadece fiziksel güç değil, aynı zamanda kusursuz bir koordinasyon, güven ve dayanışma gerektirir. Her bir "colla" (grup), yüzlerce üyeden oluşur ve her üyenin kuledeki yeri ve görevi titizlikle belirlenmiştir. Haftalar süren antrenmanlar, bu karmaşık yapıların güvenli ve başarılı bir şekilde inşa edilebilmesi için elzemdir. Castells, riskli bir spor olmasına rağmen, bugüne kadar alınan sıkı güvenlik önlemleri ve katılımcıların eğitimi sayesinde büyük kazalar nadiren yaşanmaktadır. Bu gelenek, aynı zamanda nesiller arası bilgi aktarımının da canlı bir örneğidir; yaşlı üyeler gençlere teknikleri ve geleneğin ruhunu aktarır.
Mercè Festivali ve İnsan Kulelerinin Geleceği
Mercè Festivali, Barselona'nın en büyük ve en coşkulu yıllık kutlamasıdır. Her yıl Eylül ayında gerçekleşen bu festival, şehrin koruyucu azizesi Mare de Déu de la Mercè'ye (Merhamet Meryem Anası) adanmıştır. Konserlerden sokak tiyatrolarına, geleneksel danslardan havai fişek gösterilerine kadar geniş bir etkinlik yelpazesine sahip olan Mercè, Barselona'nın kültürel zenginliğini gözler önüne serer. Castells gösterileri de bu festivalin en çok beklenen ve dikkat çeken etkinliklerinden biridir. Sant Jaume Meydanı'nda toplanan binlerce yerel halk ve turist, bu eşsiz gösteriyi izlemek için adeta birleşir.
Türkiye'den gelen ziyaretçiler de dahil olmak üzere dünyanın dört bir yanından turistleri kendine çeken bu tür kültürel etkinlikler, Barselona'nın kültürel turizm potansiyelini artırmaktadır. Castells geleneği, sadece bir gösteri olmanın ötesinde, bir topluluğun bir araya gelme, ortak bir hedef için çalışma ve birbirine güvenme yeteneğini simgeler. Bu güçlü toplumsal bağlar, modern dünyada giderek daha fazla değer kazanan unsurlardır. Gelecekte de castells geleneğinin, hem Katalan kimliğinin önemli bir parçası olarak hem de dünya sahnesinde eşsiz bir kültürel miras olarak yaşamaya devam edeceği öngörülmektedir. Bu, sadece bir festival etkinliği değil, aynı zamanda bir toplumun ruhunu yansıtan, yaşayan bir sanattır.
