Barselona (Barcelona), son dönemde genç çetelerle bağlantılı şiddet olaylarında dikkat çekici bir artışla karşı karşıya. Kentin Sagrera bölgesindeki Parc de la Pegaso'da yaşanan ve 15 yaşındaki bir çocuğun silahla vurularak hayatını kaybetmesiyle sonuçlanan olay, bu sorunu bir kez daha kamuoyunun gündemine taşıdı. Katalonya (Catalunya) İçişleri Bakanı Núria Parlon, olayın "çeteler arası bir çatışma" olabileceğini belirtirken, Barselona Belediyesi (Ajuntament de Barcelona) de daha önce gençlik çetelerinin faaliyetlerinde bir "yükseliş" olduğunu kabul etmişti. Uzmanlar, bu durumun arkasında önleyici politikaların eksikliği, sosyal medyadaki "toksik erkeklik" söylemleri ve gençlerin gelecek kaygılarının karmaşık bir kokteyl oluşturduğunu vurguluyor.
Pompeu Fabra Üniversitesi'nde araştırmacı ve eski Latin Kings üyesi Mariah Oliver, mevcut durumun "alarm verici" olarak nitelendirilmemesi gerektiğini savunsa da, sorunun gerçek bir alarm haline gelmeden önce ciddiyetle ele alınması gerektiğini belirtiyor. Oliver'a göre, genç çetelerin yeniden canlanmasının temel nedenlerinden biri, geçmişte başarılı olmuş önleme ve entegrasyon politikalarının sürdürülememesidir. 2000'li yılların başında Catalunya'da uygulanan arabuluculuk ve sosyal entegrasyon programları, o dönemdeki çatışmaları ve şiddeti önemli ölçüde azaltmış, hatta bölgeyi "iyi uygulama örneği" haline getirmişti.
Ancak, sorunun çözüldüğü düşünülerek bu modelin devam ettirilmemesi, uzun vadeli stratejilerin eksikliğine yol açtı. Oliver, bu boşluğun eğitim ve sosyal çalışma alanlarında gerçek anlamda önleyici stratejilerle doldurulamamasının günümüzdeki yükselişin zeminini hazırladığını ifade ediyor. Paralel olarak, sosyal medyanın ve burada yayılan "gerici, maço söylemlerin" gençler üzerindeki güçlü etkisi de göz ardı edilemez bir faktör olarak öne çıkıyor. Uzman, birçok gencin sosyal medyada idealize edilen "kabadayı, bulunduğu alana hükmeden, herkes tarafından saygı duyulan" erkeklik modeline özenerek çetelere katıldığını belirtiyor. Bu "toksik erkeklik" imajı, gençlerin kendilerini güçlü ve prestijli hissetme arayışında bir çekim merkezi oluşturuyor.
Gençlerin çetelere yönelmesinde bir diğer önemli etken ise, içinde yaşadıkları sosyo-ekonomik krizler. Mariah Oliver, günümüzdeki gençlerin konut balonu krizi ve COVID-19 pandemisi gibi bir dizi büyük krizin ortasında büyüdüğünü hatırlatıyor. Bu durum, gençlerde derin bir umutsuzluk ve gelecek kaygısı yaratıyor. "Gelecek görmediğinizde, size en azından bir miktar sosyal prestij sunan herhangi bir şeye ikna olmanız çok daha kolaydır," diyen Oliver, çoğu zaman gençlerin çeteler tarafından "kandırılmadığını" veya "beyinlerinin yıkanmadığını," aksine çetelerin sunduğu cazibeye kendilerinin kapıldığını vurguluyor. Bu, çetelerin sadece şiddet değil, aynı zamanda aidiyet, kimlik ve "saygınlık" gibi temel insani ihtiyaçları çarpık bir şekilde karşıladığına işaret ediyor.
Barselona'da Genç Çetelerin Tarihçesi ve Sosyal Medyanın Rolü
Barselona ve genel olarak İspanya'da genç çeteler sorunu, özellikle 2000'li yılların başında Latin Amerika'dan gelen göçlerle birlikte Latin Kings ve Ñetas gibi grupların ortaya çıkmasıyla belirginleşmişti. Bu dönemde kent, gençlik çeteleri arasında yaşanan şiddet olaylarıyla mücadele etmek zorunda kalmış, ancak Catalunya yerel yönetimi, söz konusu grupların üyeleriyle diyalog kurarak ve onları sosyal entegrasyon programlarına dahil ederek önemli başarılar elde etmişti. Hatta Latin Kings, 2006 yılında Katalonya'da kültürel bir dernek olarak yasal statü kazanmış, bu da şiddeti azaltmada etkili bir adım olarak görülmüştü. Ancak, bu başarıların ardından önleyici tedbirlerin gevşetilmesi ve uzun vadeli stratejilerin göz ardı edilmesi, günümüzdeki "yeniden yükseliş"in temelini oluşturdu.
Günümüzde sosyal medya platformları, genç çetelerin üyelerini çekme ve kendi ideolojilerini yayma konusunda kritik bir rol oynamaktadır. TikTok, Instagram ve YouTube gibi platformlar, çete üyeleri için güç, zenginlik ve "kardeşlik" gibi kavramları yücelten içerikler paylaşma alanı haline gelmiştir. Bu içerikler, özellikle gelecek kaygısı taşıyan, aidiyet arayan veya "toksik erkeklik" imajına özenen gençleri hedef almaktadır. Türkiye'de de benzer şekilde, sosyal medya fenomeni adı altında yeraltı dünyası figürlerinin veya "kabadayı" imajlarının popülerleştiği, gençlerin bu tür rollere özenme eğilimi gösterdiği gözlemlenmektedir. Bu durum, İspanya'daki genç çeteler sorunu ile Türkiye'deki bazı gençlik alt kültürleri arasında ortak bir zemin oluşturmaktadır.
Geleceğe Yönelik Etkiler ve Çözüm Yolları
Barselona'da genç çetelerin yeniden canlanması, sadece güvenlik sorunlarını değil, aynı zamanda toplumsal uyum ve gençlerin geleceği üzerinde ciddi etkiler yaratma potansiyeli taşımaktadır. Şiddet olaylarının artması, kent sakinleri arasında endişe yaratırken, çetelere katılan gençlerin eğitimden uzaklaşması, işsizlik döngüsüne girmesi ve suçla özdeşleşmesi gibi sosyal sonuçları da beraberinde getirmektedir. Bu nedenle, sorunun çok boyutlu bir yaklaşımla ele alınması gerekmektedir.
Uzmanların da belirttiği gibi, önleme politikalarının yeniden güçlendirilmesi hayati önem taşımaktadır. Bu, okullarda ve sosyal hizmetlerde gençlere yönelik rehberlik, danışmanlık ve alternatif faaliyet programlarının artırılmasını içermelidir. Sosyal medya platformlarının gençler üzerindeki olumsuz etkilerini azaltmak için medya okuryazarlığı eğitimleri ve "toksik erkeklik" gibi zararlı söylemlerle mücadele eden kampanyalar düzenlenmelidir. Ayrıca, gençlerin ekonomik ve sosyal entegrasyonlarını destekleyecek istihdam ve eğitim fırsatları yaratılması, onların umutsuzluk döngüsünden çıkarılmasına yardımcı olacaktır. Mariah Oliver'ın uyarısı, Barselona'nın bu sorunu henüz "alarm verici" bir seviyeye ulaşmadan önce, tüm paydaşların işbirliğiyle kapsamlı ve sürdürülebilir çözümler üretmesi gerektiğini açıkça ortaya koymaktadır. Bu, sadece Barselona için değil, benzer sorunlarla karşılaşan tüm şehirler için bir ders niteliğindedir.
