Barselona, kadın cinayeti kurbanlarını anmak amacıyla şehirde kalıcı bir hafıza alanı oluşturdu. Kentin tarihi El Born bölgesindeki Carrer de Tripó caddesinde yer alan bir bina duvarına (mitgera) yerleştirilen aynalı bir çatlak formundaki bu sanat eseri, "L'escletxa" (Çatlak/Yarık) adını taşıyor. Ilium Collective tarafından tasarlanan bu etkileyici proje, şehirde yirmi yıl önce resmi olarak kaydedilen ilk kadın cinayetinden bu yana erkek şiddetiyle katledilen 150 kişinin ismini barındırıyor ve onların anısını yaşatmayı hedefliyor. Bu anıt, Barselona'nın cinsiyet temelli şiddetle mücadeledeki kararlılığının somut bir göstergesi olarak yükseliyor.
Bu sanatsal müdahale, kadınlara, vekaleten şiddet (violencia vicaria) kurbanı çocuklara ve trans kadınlara yönelik tüm femicid türlerini sembolize ediyor. Anıt üzerindeki isimler, ilgili kadın örgütleri tarafından özenle seçilmiş olup, çoğunluğu İspanya genelindeki kurbanlara ait. Ilium Collective'den Coral Vicent, projenin "içinde yaşadığımız ataerkil sistemin kırılmasını sembolize ettiğini" vurgulayarak, bu çatlağın toplumsal bir uyanış çağrısı olduğunu belirtiyor. Eser, sadece bir anıt olmanın ötesinde, toplumu rahatsız eden ve değişimi tetikleyen bir yara izi niteliğinde, geçmişin acılarını bugüne taşıyarak geleceğe ışık tutmayı amaçlıyor.
Barselona'da uzun süredir devam eden feminist mücadelelerin bir meyvesi olan bu anıt, kurbanları hatırlamak ve erkek şiddetinin farklı biçimlerini ortadan kaldırmaya yardımcı olacak mücadeleleri tanımak için tasarlandı. Cinsiyet Şiddetine Karşı Platform'dan Teresa Vidal, "Bu çatlak bize bir farkındalık aracı olmalı; bu kadar çok kadın nasıl öldürülebilir? Bu durum bize bir şeyleri doğru yapmadığımızı, bir şeylerin eksik olduğunu düşündürmeli" sözleriyle projenin önemini dile getiriyor. Anıt, sadece geçmişi anmakla kalmıyor, aynı zamanda geleceğe yönelik bir sorumluluk çağrısı yaparak toplumsal dönüşüm için bir katalizör görevi üstleniyor.
Femicid Gerçeği ve İspanya'daki Mücadele
İspanya, Avrupa'da cinsiyet temelli şiddetle mücadelede öncü ülkelerden biri olmasına rağmen, kadın cinayetleri ülkenin en ciddi toplumsal sorunlarından biri olmaya devam ediyor. 2004 yılında yürürlüğe giren Cinsiyet Şiddetiyle Kapsamlı Mücadele Yasası (Ley Orgánica de Medidas de Protección Integral contra la Violencia de Género) ile önemli adımlar atılmış olsa da, her yıl onlarca kadın erkek şiddetine kurban gidiyor. İspanya Hükümeti'nin Eşitlik Bakanlığı'na bağlı Cinsiyet Şiddeti Delegasyonu'nun verilerine göre, 2003 yılından bu yana (resmi kayıtların başladığı tarih) bin 200'den fazla kadın erkek şiddeti sonucu hayatını kaybetti. Bu rakamlar, "L'escletxa" anıtında yer alan 150 ismin, çok daha büyük bir trajedinin sadece bir parçası olduğunu gözler önüne seriyor ve ülkedeki mücadelenin ne denli hayati olduğunu bir kez daha hatırlatıyor.
"Vekaleten şiddet" (violencia vicaria) terimi, failin kadına zarar vermek amacıyla çocuklarını veya kadının diğer yakınlarını hedef almasını ifade eder. Bu tür şiddet, kadının psikolojik olarak en derin şekilde yaralanmasını amaçlar ve ne yazık ki İspanya'da da bu tür vakalara rastlanmaktadır. Bu yıkıcı şiddet türü, mağdurların sadece fiziksel değil, aynı zamanda duygusal ve zihinsel olarak da derin yaralar almasına neden olur. "L'escletxa" anıtının bu kurbanları da kapsayacak şekilde tasarlanması, cinsiyet temelli şiddetin çok boyutlu ve yıkıcı doğasına dikkat çekiyor. Barselona'nın bu anıtla verdiği mesaj, sadece fiziksel şiddetin değil, tüm şiddet türlerinin kınanması ve mağdurlarının anılması gerektiğidir; bu, topyekûn bir toplumsal sorumluluk çağrısıdır.
Kalıcı Bir Hatıra ve Geleceğe Yönelik Taahhüt
"L'escletxa" projesi, yerel yönetim (Ajuntament de Barcelona - Barselona Belediyesi) ile feminist hareketler arasındaki iş birliğinin bir ürünüdür. Bu iş birliği, anıtı bir hafıza, onarım ve demokratik bilinç alanı olarak konumlandırıyor. Proje, gelecek nesillere cinsiyet temelli şiddeti ortadan kaldırma konusundaki kararlılığı aktarmayı amaçlıyor. Sosyal Haklar, Ekonomik Teşvik, Çalışma, Feminizmler ve Demokratik Bellek Başkan Yardımcısı Raquel Gil, "Bu anma aracılığıyla, onların seslerinin ve hikayelerinin kaybolmamasını sağlıyor ve bu mücadelede ilerlememize, onlara yardımcı olacak, eşlik edecek ve onları savunacak kamu politikalarını uygulamaya devam etmemize yardımcı oluyorlar" şeklinde konuştu. Gil'in sözleri, anıtın sadece geçmişi onurlandırmakla kalmayıp, aynı zamanda geleceğe yönelik somut adımlar atma taahhüdünü de yansıttığını gösteriyor.
Anıtın resmi açılışı, 25 Kasım Kadına Yönelik Şiddetle Mücadele Uluslararası Günü haftasında yapılacak. Bu tarih, dünya genelinde kadınlara yönelik şiddete dikkat çekmek ve farkındalığı artırmak için önemli bir dönüm noktasıdır. Barselona'nın bu özel güne denk gelen açılışı, şehrin bu konudaki kararlılığını bir kez daha vurguluyor ve uluslararası dayanışmaya katkıda bulunuyor. Yaklaşık 142.500 € maliyetle gerçekleştirilen bu proje, Barselona Belediyesi'nin "mitgeres" (komşu duvarlar) iyileştirme programı kapsamında hayata geçirildi. Bu program, şehirdeki boş veya yıpranmış duvarları sanatsal ve toplumsal mesajlar içeren eserlerle dönüştürmeyi hedefliyor. Türkiye'de de benzer şekilde kamusal alanların toplumsal mesajlarla donatılması, farkındalık yaratma ve mağdurları anma konusunda önemli bir potansiyel taşımaktadır. Barselona'nın bu adımı, hem kent estetiğine hem de toplumsal hafızaya değerli bir katkı sunarken, tüm dünyaya ilham verici bir örnek teşkil etmektedir.
