İspanya'nın gözde şehirlerinden Barselona (Barcelona), yaz mevsiminin ilk şiddetli sıcak hava dalgasıyla birlikte sokaklarda çalışan personelin sağlığını korumak amacıyla yenilikçi bir adım attı. Kentin Ajuntament de Barcelona (Barselona Belediyesi), özellikle temizlik, aydınlatma ve park-bahçe hizmetlerinde görevli yaklaşık 1.400 çalışana dağıtılmak üzere akıllı bileklikler temin etti. Bu teknolojik çözüm, çalışanları aşırı sıcakların neden olabileceği potansiyel sağlık risklerine karşı uyararak, sıcak çarpması gibi ciddi durumların önüne geçmeyi hedefliyor.
Barselona Kent Park ve Bahçeler Enstitüsü (Institut Municipal de Parcs i Jardins) Önleme Hizmetleri Koordinatörü Pep Llimona tarafından yapılan açıklamaya göre, dağıtılan bu akıllı bileklikler, kullanıcının vücut ısısı tehlikeli seviyelere ulaştığında otomatik olarak devreye giriyor. Bileklik, sesli bir uyarı, titreşim ve ışıklı bir sinyal vererek çalışanı uyarıyor. Bu uyarıyı alan personelin, derhal işini bırakıp gölgelik bir alana geçmesi, dinlenmesi ve bol sıvı tüketerek vücudunu serinletmesi tavsiye ediliyor. Llimona, bilekliklerin GPS bağlantısı olmadığını ve herhangi bir kişisel veri takibi yapmadığını, tamamen bireysel sağlık uyarısı amaçlı olduğunu özellikle vurguladı. Bilekliklerin yaklaşık beş ay pil ömrü bulunuyor ve haziran ayından eylül veya ekim ayına kadar tüm yaz boyunca aktif kalacak şekilde tasarlandı.
Şu ana kadar yaklaşık 600 bileklik dağıtılmış olup, çalışanların yaklaşık %90'ı bu yeniliği benimsemiş durumda. Bazı çalışanlar kollarına bir şeyler takmaktan hoşlanmadıkları için bileklikleri reddetse de, belediye bu uygulamanın zorunlu olmadığını ancak şiddetle tavsiye edildiğini belirtiyor. Çalışanlardan Judit Membeiela, "Bazen kendinizi kötü hissetmenize rağmen çalışmaya devam ediyorsunuz. Bu yüzden bileklik işe yararsa çok iyi bir fikir" diyerek uygulamanın önemine dikkat çekti. Bir diğer çalışan Sílvia Flores ise, kendisinin şapka takarak, düzenli molalar vererek ve su içerek önlemlerini aldığını ancak bazı bölgelerde, örneğin yenilenen Parc de les Glòries (Glòries Parkı) gibi, çok fazla kaldırım olduğu ve bu durumun ısıyı artırdığına işaret etti. Ayrıca, bazı araçlarda klima olmamasının da sıcakla mücadeleyi zorlaştırdığını, özellikle küçük Piaggio araçlarının motorunun alt kısımda olması nedeniyle sürüş sırasında aşırı ısındığını dile getirdi.
Sıcak Hava Dalgasının Artan Etkileri ve İş Güvenliği
Son yıllarda Avrupa genelinde, özellikle Akdeniz kuşağında, iklim değişikliğinin etkisiyle sıcak hava dalgalarının sıklığı ve şiddeti artış gösteriyor. İspanya Meteoroloji Ajansı (AEMET) verilerine göre, 2020'li yıllar, ülkenin en sıcak on yılı arasında yer alıyor ve bu durum, özellikle dış mekanlarda çalışanlar için ciddi riskler barındırıyor. Aşırı sıcaklara maruz kalmak, sıcak çarpması, dehidrasyon, yorgunluk, kramplar ve hatta kalp krizi gibi sağlık sorunlarına yol açabiliyor. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) de, küresel ısınmanın iş sağlığı ve güvenliği üzerindeki olumsuz etkilerine dikkat çekerek, işverenleri ve hükümetleri proaktif önlemler almaya çağırıyor. Barselona Belediyesi'nin bu akıllı bileklik uygulaması, artan sıcaklıkların getirdiği yeni risklere karşı teknolojik bir çözüm sunarak, işçi sağlığına verilen önemi gösteriyor.
Belediye, akıllı bilekliklerin yanı sıra, sıcakların olumsuz etkilerini azaltmak için bir dizi ek tedbir de uygulamaya koydu. Bu tedbirler arasında, çalışanlara nefes alabilen uygun kıyafetler, şapka, güneş kremi ve yeterli miktarda su temin edilmesi yer alıyor. Ayrıca, her iki saatte bir 10-15 dakikalık zorunlu dinlenme molaları veriliyor ve iş programları, günün en sıcak saatleri göz önünde bulundurularak yeniden düzenleniyor. Örneğin, sabah mesaisi bir saat erken başlatılırken, iş günü de iki saat erken (yaklaşık 14:00'te) sona erdiriliyor. Bu sayede, çalışanların güneşin en yakıcı olduğu saatlerde dışarıda kalmaları engelleniyor. Park ve Bahçeler Enstitüsü koordinatörü, araç filosundaki klima eksikliği sorununu gidermek için de "en kısa sürede" iyileştirmeler yapılacağını belirtti.
Türkiye ve Benzeri Girişimler İçin Dersler
Barselona'nın bu girişimi, özellikle Türkiye gibi yaz aylarında yüksek sıcaklıkların yaşandığı ülkelerdeki belediyeler ve özel sektör kuruluşları için önemli bir örnek teşkil ediyor. Türkiye'de de belediye temizlik görevlileri, inşaat işçileri, tarım işçileri ve kuryeler gibi dış mekanlarda çalışan milyonlarca kişi, yaz aylarında benzer sıcaklık riskleriyle karşı karşıya kalıyor. İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, işverenlere çalışanların sağlığını ve güvenliğini sağlama yükümlülüğü getirse de, sıcak hava dalgalarına özgü proaktif tedbirler genellikle yeterince uygulanmıyor. Barselona modelindeki gibi akıllı bileklikler ve çalışma saatlerinin iklim koşullarına göre ayarlanması gibi uygulamalar, Türk iş dünyasında da tartışılmalı ve pilot projelerle hayata geçirilmelidir. Bu tür teknolojik ve idari önlemler, sadece çalışanların sağlığını korumakla kalmayacak, aynı zamanda iş verimliliğini artırarak ve iş kazalarını azaltarak ekonomik faydalar da sağlayacaktır.
Sonuç olarak, Barselona Belediyesi'nin akıllı bileklikler ve kapsamlı önlemlerle sokak çalışanlarını sıcak çarpmasından koruma girişimi, iklim değişikliğinin getirdiği yeni zorluklara karşı modern ve duyarlı bir yaklaşım sergiliyor. Bu tür uygulamalar, hem çalışanların yaşam kalitesini artırıyor hem de işverenlerin sosyal sorumluluklarını yerine getirmelerine yardımcı oluyor. Gelecekte, şehirlerin ve şirketlerin, değişen iklim koşullarına uyum sağlamak ve çalışanlarının sağlığını güvence altına almak için benzer yenilikçi çözümlere daha fazla yatırım yapması beklenmektedir.