Barselona'nın Porta (Kapı) mahallesinde uzun süredir beklenen bir dönüşüm gerçeğe dönüştü. Pintor Alsamora Caddesi üzerindeki geçici bir otopark alanının bir kısmı, meyve ağaçları, kentsel bahçeler ve dinlenme alanlarıyla donatılmış, özenle peyzajı yapılmış bir yeşil alana dönüştürülerek Can Valent Tarım Parkı'nın ilk etabı resmi olarak hizmete açıldı. Bu proje, 2020-2024 dönemi katılımcı bütçeleri (pressupostos participatius) kapsamında mahalle sakinlerinin oylarıyla seçilen projelerden biri olup, Porta'daki bu caddenin büyük bir yeşil koridora dönüşmesi yönündeki eski bir mahalle talebini karşılıyor. Açılış, Porta Mahallesi Festivali (Festa Major de Porta) ile aynı zamana denk gelerek bölge halkına çifte bir sevinç yaşattı.
Projenin inşaat çalışmaları bir yıl önce başladı ve Barselona Belediyesi (Ajuntament de Barcelona) tarafından başlangıçta 1,4 milyon Euro'luk bir yatırım yapıldı. Sant Andreu mezarlığının hemen yanında yer alan bu şerit boyunca yürütülen çalışmalar, mezarlık duvarının rehabilitasyonu, güçlendirilmesi ve sağlamlaştırılmasıyla eşgüdümlü olarak ilerlemek zorunda kaldı. Bu koordinasyon, projenin güvenliğini sağlamak amacıyla belediye bütçesine ek 200.000 Euro daha eklenmesine neden oldu ve toplam yatırım 1,62 milyon Euro'ya ulaştı. Bu ek maliyet, projenin karmaşıklığını ve şehir altyapısıyla entegrasyonunun önemini gözler önüne seriyor.
Kentsel Tarımın Yeniden Konumlandırılması ve Sürdürülebilirlik
Yeni kentsel bahçe alanı, on yıldır Can Valent çiftlik evinin hemen yanında ekilen eski Can Valent bahçelerinin yerini alacak. Şu anda restore edilmiş ve yeni bir kullanım bekleyen bu çiftlik evinin yanındaki bahçelerin taşınması, yeşil koridorun ikinci aşamasında yaya geçişlerinin önündeki engelleri kaldıracak. Yeni yerinde, bahçeler arazinin eğimlerine uyum sağlayacak şekilde platformlar halinde düzenlendi. Ayrıca, depolama alanı, engelli erişimine uygun tuvaletler, çalışma yüzeyleri ve toplantılar ile diğer etkinlikler için masa yerleştirilebilecek alanlar oluşturuldu. Proje, su tutma ve yönlendirme alanları ile kompostlama üniteleri gibi önemli sürdürülebilirlik önlemlerini de bünyesinde barındırarak çevresel bilinci ön planda tutuyor.
Mahalle sakinlerinin taleplerinden biri de gölgelik alanlara sahip olmaktı. Bu doğrultuda, çeşitli türlerde meyve ağaçları dikildi ve kentsel bahçeler alanına bir pergola (gölgelik) inşa edildi. Bu pergola, hem iklim sığınağı görevi görecek hem de kentsel ısı adası etkisiyle mücadele etmeye yardımcı olacak. Can Valent Tarım Parkı boyunca uzanan merkezi bir yol, iki giriş kapısını birbirine bağlayarak ziyaretçilere kolay erişim sağlıyor. Bu tür yeşil alanlar, şehirlerdeki hava kalitesini artırmak, biyoçeşitliliği desteklemek ve vatandaşlara doğayla iç içe dinlenme imkanları sunmak açısından kritik bir rol oynamaktadır.
Barselona'nın Yeşil Vizyonu ve Katılımcı Bütçelerin Rolü
Can Valent Tarım Parkı, Barselona'nın daha geniş kapsamlı bir yeşil şehir stratejisinin sadece ilk adımıdır. Şehir, kentsel alanları daha yaşanabilir, sürdürülebilir ve iklim değişikliğine dirençli hale getirme konusunda öncü bir rol oynamaktadır. Katılımcı bütçeler (pressupostos participatius), bu vizyonun önemli bir parçasıdır; çünkü vatandaşların kendi mahalleleri için öncelikli projeleri belirlemelerine ve kamu kaynaklarının tahsisinde doğrudan söz sahibi olmalarına olanak tanır. Bu mekanizma, yerel demokrasiyi güçlendirirken, toplulukların ihtiyaçlarına daha uygun ve sahiplenilen projelerin hayata geçirilmesini sağlar. İspanya genelinde ve özellikle Barselona'da, katılımcı bütçeler sayesinde birçok yenilikçi çevre, kültür ve sosyal proje hayata geçirilmiştir. Bu projeler, sadece fiziksel iyileştirmeler sağlamakla kalmaz, aynı zamanda mahallelerde sosyal uyumu ve aidiyet duygusunu da artırır.
Gelecek Fazlar ve Geniş Kapsamlı Ekolojik Koridor
Can Valent Tarım Parkı, aslında çok daha büyük ve iddialı bir projenin küçük bir parçasıdır. Projenin ikinci aşaması, geçici otopark alanının tamamen ortadan kaldırılmasını ve bu arazinin kentsel bahçe niteliğini geri kazanmasını hedeflemektedir. İkinci fazın yeniden imar çalışmaları da ilk fazın felsefesini takip edecek; bol yeşil alanlar, gölgelikler ve dinlenme alanlarının yanı sıra çeşitli topluluk ve oyun alanları da içerecek. Yürütme projesi şu anda onaylanmış durumda ve belediyenin tahmini, çalışmaların Eylül ayında başlaması yönünde. Bu genişleme, Barselona'nın kuzey bölgelerindeki yeşil altyapıyı önemli ölçüde güçlendirecektir.
Can Valent çiftlik evinin yanındaki eski bahçelerin kaldırılmasıyla birlikte, yeni yeşil aks, Can Dragó Spor Parkı'nı Jardins d'Alfàbia Meydanı'na bağlayacak. Buradan da Nou Barris Merkez Parkı'na ve Barselona'nın doğal akciğeri olan Collserola (Kollserola) Parkı'na daha keyifli bir yürüyüş imkanı sunulacak. Bu geniş kapsamlı plan, eski Damm futbol sahasının bir kısmını da kapsayacak ve buraya hem spor hem de yeşil alan kullanımları getirilecek. Tüm bu çalışmalarla birlikte, şehir içinde önemli bir ekolojik ve biyoçeşitlilik koridoru oluşturulması hedeflenmektedir. Türkiye'deki büyük şehirlerde de benzer kentsel dönüşüm ve yeşil alan projeleri hız kazanırken, Barselona'nın bu entegre yaklaşımı, sürdürülebilir şehir planlaması için ilham verici bir model sunmaktadır.
