Batı Avrupa'yı ve Birleşik Krallık'ı son günlerde etkisi altına alan olağanüstü yüksek sıcaklık dalgasının zirvesi, 28 Mayıs Perşembe günü Barselona (Barcelona), kıyı şeridi ve kıyıya yakın bölgeleri doğrudan etkileyecek. İç kesimlerde ve batı bölgelerinde ise en yüksek sıcaklıklar Perşembe günü kadar, özellikle 29 Mayıs Cuma günü de kaydedilebilir. Bu aşırı sıcak hava dalgası, Mayıs ayı için geçerli olan maksimum (ve minimum) sıcaklık rekorlarını zorlayacak; bu rekorların çoğu en son 2022 Mayıs ayında kaydedilmişti.
Meteoroloji uzmanları, bu sıcak hava dalgasının birden fazla faktörün birleşimiyle oluştuğunu belirtiyor. Yüksek irtifada, yaklaşık 1.500 metre yükseklikte, sıcaklıkların ortalamanın sekiz derece üzerinde, 20 santigrat derece civarında seyretmesi bekleniyor. Yüzeyde ise güneybatıdan esen ve Katalanca'da "garbí" olarak adlandırılan rüzgarın etkisiyle termometrelerin hızla yükselmesi öngörülüyor. Bu durum, özellikle kıyı ve kıyıya yakın bölgelerde hissedilecek olan yoğun sıcaklıkların ana nedenlerinden biri olarak gösteriliyor.
Perşembe günü için yapılan tahminlere göre, Vallès-Penedès depresyonu gibi kıyıya yakın bölgelerde 35 ila 36 santigrat dereceye varan sıcaklıklar bekleniyor. Barselona'nın yüksek kesimlerinde, Collserola (Kollserola) bölgesinde ve şehrin üst mahallelerinde sıcaklıklar 34 ila 35 dereceye ulaşabilirken, Barselona ovasında ve sahil şeridinde ise 32 ila 34 derece arasında seyretmesi öngörülüyor. Cuma günü Barselona kıyılarında deniz meltemlerinin (Katalanca'da "marinades" olarak bilinen) etkisiyle sıcaklıklarda hafif bir düşüş yaşanması beklenirken, iç kesimlerde sıcaklıklar daha da artarak bu sıcak hava dalgasının en sıcak günü olabilir.
Olağanüstü Sıcak Hava Dalgasının Arka Planı ve Küresel Bağlam
Bu sıcak hava dalgası, sadece İspanya'yı değil, geniş bir coğrafyayı etkisi altına alan Avrupa genelindeki anormal hava koşullarının bir parçasıdır. Kuzey Avrupa üzerindeki güçlü bir yüksek basınç sistemi (anticiclón) bu olağanüstü sıcaklıkların temel tetikleyicisi olarak gösteriliyor. Bu sistem, sıcak hava kütlelerinin bölgede hapsolmasına ve güneşli, nemsiz koşulların hakim olmasına neden oluyor. İspanya Devlet Meteoroloji Ajansı (AEMET) verileri, bu tür erken sıcak hava dalgalarının iklim değişikliğiyle birlikte daha sık ve daha şiddetli hale geldiğini açıkça ortaya koyuyor.
Son yıllarda, özellikle 2022 ve 2023 yaz aylarında Avrupa'nın birçok bölgesinde rekor sıcaklıklar kaydedildi. Bilim insanları, bu tür aşırı hava olaylarının, insan kaynaklı iklim değişikliğinin doğrudan bir sonucu olduğunu vurguluyor. Deniz suyu sıcaklıklarındaki artış ve atmosferdeki sera gazı konsantrasyonlarının yükselmesi, bu tür sıcak hava dalgalarının yoğunluğunu ve süresini artırıyor. Bu durum, halk sağlığı, tarım, enerji tüketimi ve su kaynakları üzerinde ciddi baskılar oluşturarak sosyo-ekonomik yaşamı da olumsuz etkiliyor.
Bu sıcaklık artışları, özellikle yaşlılar, çocuklar ve kronik rahatsızlığı olanlar gibi hassas gruplar için ciddi sağlık riskleri taşıyor. Barselona Belediyesi (Ajuntament de Barcelona) ve Katalonya yerel yönetimi, halkı aşırı sıcaklara karşı dikkatli olmaya, bol sıvı tüketmeye, günün en sıcak saatlerinde dışarı çıkmamaya ve serinleme merkezlerini kullanmaya teşvik eden uyarılar yayınlıyor. Ayrıca, orman yangını riski de bu dönemlerde önemli ölçüde artmakta, bu da yerel itfaiye ve acil durum ekiplerini yüksek alarma geçiriyor.
Akdeniz İklimi ve Türkiye ile Benzerlikler
İspanya ve özellikle Katalonya, Akdeniz iklim kuşağında yer alması nedeniyle Türkiye ile birçok iklimsel benzerlik göstermektedir. Türkiye de yaz aylarında ve hatta bahar aylarında zaman zaman etkili olan sıcak hava dalgalarıyla mücadele etmektedir. Her iki ülke de, iklim değişikliğinin getirdiği bu yeni normallerle başa çıkmak için benzer stratejiler geliştirmek zorundadır. Türkiye'de de Meteoroloji Genel Müdürlüğü (MGM) ve Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) gibi kurumlar, aşırı sıcaklara karşı halkı bilgilendirmekte ve alınması gereken önlemleri duyurmaktadır.
Uzmanlar, Akdeniz havzasının küresel ısınmadan en çok etkilenen bölgelerden biri olduğunu belirtiyor. Bu durum, sadece sıcaklık artışlarıyla değil, aynı zamanda kuraklık, su kıtlığı ve orman yangınlarının sıklığı ve şiddetindeki artışla da kendini gösteriyor. Bu nedenle, Barselona'da yaşanan bu sıcak hava dalgası, Türkiye'deki okuyucular için de yabancı olmayan, hatta gelecekte daha sık karşılaşabilecekleri bir senaryoyu temsil ediyor. Uzun vadede, bu tür olaylara karşı dayanıklılığı artırmak ve iklim değişikliğinin etkilerini hafifletmek için uluslararası işbirliği ve sürdürülebilir politikalar büyük önem taşımaktadır.
