Barselona şehrinde evsizlik (sensellarisme), ne yazık ki giderek büyüyen ve daha fazla alana yayılan acı bir gerçeklik haline gelmiştir. Son bir yılı aşkın süredir, Vila Olímpica (Olimpik Köy) ve Poblenou semtlerinin sakinleri, kıyı şeridinde ortaya çıkan ve her geçen gün genişleyen derme çatma yerleşimlerle (çadır kentler) iç içe yaşamaktadır. Bölgedeki bazı alanlar boşaltılmış olsa da, Plaça dels Campions (Şampiyonlar Meydanı) ve 1992 Barselona Olimpiyatları'nın maskotu Cobi'nin adını taşıyan Font del Cobi (Cobi Çeşmesi) gibi merkezi noktalarda hala onlarca kişi gecelemektedir. Bu durum, hem yerel halk arasında endişe yaratmakta hem de sosyal yardım kuruluşlarını sürdürülebilir çözümler bulmaya itmektedir.
Bu yerleşimlerde yaşayanlardan biri olan Alex, Rusya'dan altı ay önce Barselona'ya gelmiş. Her sabah çadırını ve çevresini temizlediğini, çünkü Barselona'ya bakmayı sevdiğini belirtiyor. Ancak bu kişisel çaba, bazı komşular için yeterli olmaktan uzak. Kamp çadırlarının çoğalmasıyla birlikte bölgenin daha sağlıksız ve güvensiz hale geldiğini savunan bir grup mahalle sakini, durumu "sürdürülemez" olarak nitelendirerek binalara protesto afişleri asmaya başlamıştır. Bu gerilim, şehrin sosyal dokusunda derin çatlaklar yaratmaktadır.
Öte yandan, Vila Olímpica Komşular Derneği, bu protestoların evsizlerin içinde bulunduğu kırılgan durumu göz ardı ettiğini ifade ediyor. Derneğin başkanı Jordi Giró, kamusal alanın düzenli tutulmasının önemini kabul etmekle birlikte, sorunun arkasında "derin bir sosyal arka plan" olduğunu vurguluyor. Giró, bu kişilerin tahliye edilmesi durumunda kendilerine "bir çatı veya varış noktası" sunulması gerektiğini belirterek, "Onlar da şehrin diğer sakinleri gibi Barselona'nın komşularıdır" diyerek insani bir yaklaşım sergilenmesi çağrısında bulunuyor.
Evsizlik Krizi ve Sürdürülebilir Çözüm Arayışları
Arrels Fundació (Kökler Vakfı) Direktörü Beatriz Fernández, "Bir alternatif sunulmazsa, insanlar yok olmazlar; sadece yer değiştirirler" sözleriyle sorunun özünü ortaya koyuyor. Gerçekten de, kıyıdaki bu yerleşimlerde kalan bazı kişiler, aylar önce Zona Franca'da (Serbest Bölge) tahliye edilen evsizlerle aynı kişiler. Bu durum, tahliyelerin yalnızca sorunu bir yerden başka bir yere taşıdığını, ancak gerçek ve kalıcı çözümler üretmediğini açıkça gösteriyor. Arrels Fundació ayrıca, evsizlerin kalabilecekleri alanların giderek daraltılmasını kınayarak, bu durumun onların "sahip olabilecekleri az sayıdaki sosyal ağı" da kaybetmelerine neden olduğunu belirtiyor. Fernández, "Bu insanların hayatta kalma alanları kısıtlanıyor; peki nereye gidecekler?" sorusuyla yetkilileri çözüm üretmeye davet ediyor.
Barselona gibi büyük bir metropolde evsizlik, sadece bireysel bir talihsizlik değil, aynı zamanda konut politikaları, ekonomik eşitsizlikler ve sosyal destek mekanizmalarının yetersizliği gibi yapısal sorunların bir yansımasıdır. Son on yılda İspanya genelinde ve özellikle Barselona'da konut fiyatlarındaki astronomik artışlar, düşük gelirli bireylerin ve ailelerin barınma erişimini ciddi şekilde kısıtlamıştır. Avrupa Birliği İstatistik Ofisi Eurostat verilerine göre, İspanya'da evsizlik oranları son yıllarda artış göstermiş, bu durum pandemi ve ekonomik dalgalanmalarla daha da kötüleşmiştir. Barselona Belediyesi'nin kendi verileri de, şehirde sokaklarda yaşayan evsiz sayısının sürekli arttığını ve yaklaşık 1.000'den fazla kişinin sokaklarda uyuduğunu, binlerce kişinin ise derme çatma barınaklarda yaşadığını göstermektedir.
Türkiye ve Barselona'daki Evsizlik Sorununa Çok Boyutlu Yaklaşım
Barselona'da yaşanan bu sorun, Türkiye'nin büyük şehirlerinde de benzer şekilde gözlemlenmektedir. Özellikle İstanbul, Ankara ve İzmir gibi metropollerde, ekonomik zorluklar, işsizlik ve konut krizleri nedeniyle evsiz kalan bireylerin sayısı artmaktadır. Her iki ülkede de evsizlik, sadece barınma ihtiyacını değil, aynı zamanda sağlık, güvenlik, sosyal dışlanma ve psikolojik destek gibi çok boyutlu sorunları beraberinde getirmektedir. Türkiye'de de çeşitli sivil toplum kuruluşları ve belediyeler, evsizlere yönelik barınma, gıda ve sağlık hizmetleri sunmaya çalışsa da, kalıcı ve sistemik çözümler üretmekte zorlanılmaktadır.
Barselona özelinde, yetkililerin ve sivil toplumun "Housing First" (Önce Konut) gibi uluslararası kabul görmüş modelleri daha etkin bir şekilde uygulaması gerekmektedir. Bu model, evsiz bireylere öncelikle kalıcı konut sağlamayı ve ardından sosyal, psikolojik ve sağlık desteği sunmayı hedefler. Sadece tahliye etmek veya geçici barınaklar sunmak, sorunu kökten çözmek yerine, evsizlerin sürekli olarak yer değiştirmesine ve sosyal entegrasyonlarının daha da zorlaşmasına neden olmaktadır. Plaça dels Campions ve Font del Cobi gibi sembolik alanlardaki yerleşimler, Barselona'nın parlak turistik imajının ardındaki sosyal yaraları gözler önüne sermektedir. Şehrin tüm sakinlerinin, sosyal statüleri ne olursa olsun, insanca yaşama hakkına sahip olduğu gerçeği, bu krizin çözümünde temel hareket noktası olmalıdır. Barselona'nın, bu zorlu sosyal soruna karşı daha kapsayıcı, insani ve sürdürülebilir politikalar geliştirmesi, hem yerel halkın huzuru hem de evsiz bireylerin onurlu bir yaşama kavuşması için elzemdir.
