Barselona'nın önemli ulaşım merkezlerinden El Prat Havalimanı'nın proposed genişletme projesi, çevresel etkileri nedeniyle ciddi endişelere yol açıyor. Gözlemevi DESCA (Observatori DESCA) tarafından yapılan son uyarıya göre, bu genişleme projesi hayata geçirilirse, havalimanının kirletici gaz emisyonları 2030 yılına kadar %8,2, 2033 yılına kadar ise %21,8 oranında artacak. Bu çarpıcı veriler, projenin sadece Barselona ve Catalunya (Katalonya) için değil, küresel iklim taahhütleri açısından da ne denli kritik bir dönüm noktası olduğunu gözler önüne seriyor. DESCA'nın analizi, 2025 yılına ait emisyon verilerini inceleyerek, 2016'ya kıyasla karbondioksit salımında 1.984.902 tonluk bir artış öngörüyor; bu da on yıl içinde %76,7'lik devasa bir yükselişe işaret ediyor.
DESCA, "Barcelona en overbooking de CO2" (Barselona Karbondioksit Aşırı Yüklenmesinde) başlıklı çalışmasında, tahminlerinin aslında "düşük" olduğunu vurguluyor. Bunun temel nedeni, mevcut rotalar üzerinden yapılan hesaplamaların, projenin asıl hedefi olan daha uzun ve dolayısıyla daha fazla emisyon yayan kıtalararası uçuşlardaki artışı tam olarak yansıtmaması. Ayrıca, karbondioksitle ilişkili olmayan diğer iklim etkileri, havalimanının kara operasyonlarından kaynaklanan tüm emisyonlar ve Barselona'ya gelen uçuşlar da bu hesaplamalara dahil edilmedi. Bu eksiklikler, gerçek emisyon artışının DESCA'nın öngörülerinden çok daha yüksek olabileceği ihtimalini güçlendiriyor. Bu durum, projenin çevresel etkilerinin boyutunu daha da karmaşık hale getiriyor ve kamuoyunda büyük bir tartışma yaratıyor.
Bu çevresel endişeler ışığında, DESCA, projenin iptal edilmesi veya en azından yeniden değerlendirilmesi çağrısında bulunarak, 20 Eylül'de havalimanı genişlemesine karşı düzenlenecek gösteriye katılım çağrısı yaptı. Sivil toplum kuruluşları ve çevre aktivistleri, projenin Barselona'nın ve İspanya'nın iklim hedefleriyle çeliştiğini, hatta Avrupa Yeşil Mutabakatı gibi bölgesel taahhütleri de tehlikeye atabileceğini belirtiyor. Havalimanı genişlemesinin sadece hava kalitesini değil, aynı zamanda bölgenin doğal yaşam alanlarını da olumsuz etkileyeceği düşünülüyor. Özellikle El Prat'ın yakın çevresindeki korunan sulak alanların, genişleme projesinden doğrudan etkileneceği ve biyoçeşitlilik kaybına yol açabileceği endişesi dile getiriliyor.
El Prat Havalimanı Genişlemesinin Arka Planı ve Tartışmalar
Barselona El Prat Havalimanı, İspanya'nın en işlek ikinci, Avrupa'nın ise önemli havalimanlarından biridir. Catalunya (Katalonya) bölgesinin ekonomik motoru olarak kabul edilen havalimanı, özellikle turizm ve uluslararası ticaret için hayati bir rol oynamaktadır. Genişleme projesi, İspanya'nın devlete ait havalimanı işletmecisi Aena (Aeropuertos Españoles y Navegación Aérea) tarafından desteklenmekte ve Barselona'yı Avrupa'nın önde gelen kıtalararası uçuş merkezlerinden biri haline getirme vizyonuyla ortaya konmuştur. Bu vizyon, bölgeye daha fazla turist ve iş insanı çekerek ekonomik büyümeyi hızlandırmayı hedeflemektedir. İspanyol Hükümeti de bu projeye başlangıç yatırımları için onay vermiş ve Aena, proje master planı ile çevresel etki değerlendirmesi için 2,68 milyon €'luk bir ihale gerçekleştirmiştir.
Ancak, projenin ekonomik faydaları ile çevresel maliyetleri arasındaki denge, uzun süredir hararetli tartışmalara neden olmaktadır. Çevre örgütleri, sivil toplum kuruluşları ve bazı yerel yönetimler, projenin bölgenin hassas ekosistemlerine ve iklim hedeflerine telafisi mümkün olmayan zararlar vereceğini savunmaktadır. Genişleme, özellikle Llobregat Deltası'ndaki (Delta del Llobregat) korunan doğal alanları tehdit etmektedir. Bu alanlar, Avrupa Birliği'nin Natura 2000 ağı kapsamında koruma altındadır ve birçok göçmen kuş türüne ev sahipliği yapmaktadır. Projenin bu alanlara yakınlığı, biyoçeşitlilik kaybı ve ekolojik dengenin bozulması riskini beraberinde getirmektedir. Bu durum, Avrupa Komisyonu'nun da projeyi yakından takip etmesine ve çevresel uyumluluk konusunda sorular sormasına yol açmıştır.
İklim Değişikliği ve İnsan Hakları Üzerindeki Etkileri
DESCA, raporunda havacılık sektörünün küresel iklim değişikliğindeki rolüne de dikkat çekiyor. Sektör, yıllık küresel karbondioksit emisyonlarının yaklaşık %2,4'ünü oluştururken, 2019 yılında gezegenin küresel ısınmasının %4'ünden sorumlu olduğu tahmin ediliyor. El Prat Havalimanı'nın genişlemesiyle bu oranların Barselona özelinde daha da artması, Catalunya'da aşırı hava olaylarının yoğunlaşmasına neden olabilir. Rapora göre, sıcak hava dalgaları, artan deniz seviyeleri, orman yangınları, seller ve aşırı yağışlar gibi olaylar daha sık ve şiddetli hale gelecektir. Bu tür olaylar, özellikle savunmasız gruplar üzerinde ciddi sağlık etkileri yaratmakta, gıda güvenliğini tehdit etmekte ve su kaynakları üzerinde baskı oluşturmaktadır. Türkiye de benzer iklim değişikliği etkileriyle mücadele etmekte olup, özellikle Akdeniz iklimine sahip bölgelerde kuraklık, orman yangınları ve aşırı hava olayları giderek artmaktadır. Bu durum, Barselona'daki tartışmaların Türkiye için de önemli dersler içerdiğini göstermektedir.
DESCA raporu, havalimanı kapasitesinin artırılması ve bunun sonucunda Katalan belediyelerinde yaşanacak "turistleşmenin" (turist yoğunluğunun artması) bir dizi insan hakkını ihlal ettiğini de belirtiyor. Bu haklar arasında sağlık hakkı, özel ve aile hayatına saygı hakkı, konut hakkı, hareketlilik hakkı, insana yakışır çalışma koşulları hakkı, suya erişim hakkı, gıda ve gıda egemenliği hakkı, temiz, sağlıklı ve sürdürülebilir bir çevre hakkı ile çevre konularında bilgiye erişim ve kamu katılımı hakkı bulunmaktadır. Özellikle yerel halkın yaşam kalitesinin düşmesi, konut fiyatlarının artması ve temel hizmetlere erişimde zorluklar yaşanması gibi sosyal etkiler, projenin sadece çevresel değil, aynı zamanda sosyo-ekonomik boyutlarda da derin tartışmalara yol açtığını gösteriyor. Bu durum, sürdürülebilir kalkınma hedeflerine ulaşma yolunda ekonomik büyüme ile çevresel ve sosyal sorumluluk arasındaki hassas dengeyi bir kez daha gündeme getiriyor.
