Barselona'nın Nou Barris (Yeni Mahalleler) bölgesinde yer alan Prosperitat Mahallesi, geçtiğimiz Salı günü, uzun yıllar boyunca mahallesinin hakları için mücadele etmiş tarihi liderlerinden Andrés Naya Cabrero'yu kaybetmenin derin üzüntüsünü yaşadı. 1946 yılında İspanya'nın Osca (Huesca) şehrinde dünyaya gelen Naya, 1972 yılında Prosperitat'a yerleşti ve sadece iki yıl sonra, 1974'te mahalle derneğinin aktif bir üyesi olarak toplumsal mücadeleye atıldı. O dönemde mahalle sakinleri, temel altyapı eksiklikleri, yeşil alan yetersizliği ve hatta trafik ışıkları gibi basit ihtiyaçlar için dahi büyük çaba sarf etmek zorundaydı. Naya, bu mücadelelerin ön saflarında yer alarak mahallesinin sesi oldu ve hayatını Prosperitat'ın refahına adadı.
Andrés Naya'nın aktivizm yolculuğu, sadece Prosperitat ile sınırlı kalmadı. Zamanla etki alanı genişledi ve önce Coordinadora d'Entitats (Kuruluşlar Koordinasyon Konseyi) ve ardından Nou Barris Komşuluk Derneği'nde (Associació de Veïns de Nou Barris) görev aldı. Bu süreçte, Barselona'daki komşuluk hareketinin en önemli çatı kuruluşlarından biri olan FAVB'ye (Federació d'Associacions Veïnals de Barcelona - Barselona Komşuluk Dernekleri Federasyonu) katıldı ve burada başkan yardımcılığı görevini üstlendi. Naya, özellikle 1990'lı yıllarda Barselona'da büyük yankı uyandıran ve su faturalarındaki fahiş zamları protesto eden, su temininin sürdürülebilirliği ve kamu kontrolü için mücadele eden "su savaşı" (guerra de l'aigua) olarak bilinen hareketin kilit isimlerinden biriydi. Onunla birlikte mücadele edenler, Naya'yı inatçı, mücadelede kararlı ancak tevazu sahibi ve ön planda olmayı sevmeyen bir lider olarak hatırlıyor.
Mücadeleci kişiliğinin yanı sıra, Andrés Naya'nın neşeli ve cana yakın bir karaktere sahip olduğu da biliniyordu. Prosperitat'ın mahalle şenliklerinde ve mahalle merkezinin (casal de barri) çeşitli etkinliklerinde her zaman aktif rol alırdı. Arkadaşı ve mücadele arkadaşı Albert Recio, Naya'nın mahalle merkezinin "ruhu" olduğunu belirtiyor. Recio'nun aktardığına göre, Naya'nın hem sosyal hem de mücadeleci yönü, farklı kesimlerden birçok insanla, hatta başlangıçta mahalle derneğine pek dahil olmayan komşularla bile kolayca bağ kurabilmesini sağlıyordu. Bu özellik, onun mahalledeki kapsayıcılığını ve liderliğini pekiştiren önemli bir faktördü.
Gazetecilik Ruhlu Bir Aktivist: Andrés Naya'nın Yayıncılık Mirası
Andrés Naya her ne kadar bir bankada çalışmış olsa da, onu tanıyan herkes gazeteciliğin onun gerçek mesleki tutkusu olduğunu söylüyordu. Bu tutkusunu aktivizmiyle birleştiren Naya, FAVB bünyesinde Carrer (Sokak) adlı dergiyi kurdu ve vefatından iki yıl öncesine kadar da genel yayın yönetmenliğini üstlendi. Daha önce de Prosperitat Komşuluk Derneği'nin bülteninden sorumlu olan Naya, son yıllarında mahalle tarihine ve komşuluk hareketine dair birçok kitabın yayımlanmasına öncülük etti. Bu eserler arasında, Barselona'da işçi mücadelesinin önemli sembollerinden biri olan Harry Walker grevi, Prosperitat Komşuluk Derneği'nin 50 yıllık tarihi ve Botifarra (Katalan mutfağında bir tür sosisin adı olan, muhtemelen mizahi bir dergi) adlı dergi üzerine yaptığı çalışmalar bulunuyordu. Naya, yerel tarih yazımının ve topluluk medyasının, bir mahallenin kimliğini korumak ve gelecek nesillere aktarmak açısından ne kadar kritik olduğunu çok iyi kavramıştı.
Son Eserleri ve Kalıcı Mirası: "Değdi"
Andrés Naya, vefatından sadece bir hafta önce, hayatının ve mahallesinin anılarını içeren iki önemli kitabını tanıttı. Prosperitat Mahalle Merkezi'nde düzenlenen bu etkinliğe, Nou Barris ve Barselona'dan çok sayıda mahalleli ve aktivist katıldı. Naya, pandemi döneminde evinde biriktirdiği tüm materyalleri, belgeleri ve gazete kupürlerini kullanarak mahallesinin mücadelelerinin ve hikayelerinin bir "envanterini" çıkarmaya karar verdiğini anlattı. Ortaya çıkan kapsamlı çalışma o kadar büyüktü ki, Naya bunları iki ayrı kitapta toplamaya karar verdi: Edicions Clariana yayınevinden çıkan La Prosperitat a cops! Inventario vecinal muy personal (1970-2020) ve Hacer editorial tarafından yayımlanan La Prosperitat, una lucha constante. Naya, bu iki kitabı duyururken "ikizler gibi oldular" ifadesini kullanmıştı. Bu yayınlar, şimdi onun en büyük mirası haline geldi. Her iki kitabın sonunda da, mahallesini ve çevresini iyileştirmeye adanmış tüm yaşamının bir özeti niteliğindeki şu mesajı taşıyan bir mühürle imzası yer alıyordu: "Ha merescut la pena" (Değdi).
Andrés Naya'nın yaşamı ve mücadelesi, Barselona'nın sivil toplum geleneğinin ve komşuluk hareketlerinin ne denli güçlü ve köklü olduğunu bir kez daha gözler önüne seriyor. İspanya'da Franco diktatörlüğü sonrası demokrasiye geçiş sürecinde ve günümüzde, komşuluk dernekleri, yerel halkın taleplerini dile getiren, katılımcı demokrasiyi savunan ve kentsel yaşam kalitesini artıran en önemli aktörlerden biri olmuştur. Naya gibi figürler, sadece somut kazanımlar elde etmekle kalmayıp, aynı zamanda mahalle kimliğini güçlendiren, dayanışma ruhunu canlı tutan ve bireylerin toplumsal değişimdeki gücünü gösteren ilham verici örneklerdir. Onun mirası, Barselona'da ve dünyanın dört bir yanındaki benzer sivil inisiyatifler için, kent hakkı ve katılımcı yönetim mücadelesinin asla bitmediğini hatırlatan bir fener olmaya devam edecektir.
