İspanya'nın güneydoğu kıyısında yer alan Alicante kentinde, 21 yaşındaki bir genç kadına yönelik toplu tecavüz suçlamasıyla yargılanan aynı aileden dört sanık hakkında beraat kararı verildi. Alicante Bölge Mahkemesi (Audiencia de Alicante) tarafından alınan bu karar, kamuoyunda geniş yankı uyandırırken, özellikle cinsel suç davalarında rıza kavramının yargı süreçlerindeki hassasiyetini bir kez daha gündeme getirdi. Mahkeme, eldeki delillerin cinsel ilişkilerin mağdurun rızası dışında gerçekleştiğini kanıtlamaya yeterli olmadığına hükmetti.
Yargılamanın detaylarına göre, mahkeme kararında özellikle mağdurun olaydan sonraki günlerde sanıklardan ikisine gönderdiği mesajların içeriği vurgulandı. Bu mesajlarda mağdurun samimi bir dil kullandığı ve iddia edilen saldırıya dair herhangi bir atıfta bulunmadığı belirtildi. Mağdur genç kadın, olay gecesi çok fazla alkol aldığını ifade etse de, mahkeme mesajlaşmaların olay anına dair hafıza boşlukları olduğuna dair bir kanıt sunmadığına dikkat çekti. Sanıkların avukatları Moisés Candela Sabater ve Aitor Navarro García tarafından savunulduğu dava, henüz kesinleşmiş değil; karara karşı bir üst mahkeme olan Yüksek Adalet Mahkemesi'ne (Tribunal Superior de Justicia) itiraz yolu açık bulunuyor.
Bu dava, İspanya'da özellikle cinsel suç davalarında "rıza"nın nasıl yorumlanması gerektiği konusundaki tartışmaları yeniden alevlendirdi. Mahkemenin, mağdurun olay sonrası davranışlarını ve iletişimini bir delil olarak değerlendirmesi, cinsel saldırı mağdurlarının üzerindeki "mükemmel mağdur" olma beklentisi baskısını bir kez daha gözler önüne serdi. Kadın hakları örgütleri ve aktivistler, bu tür kararların mağdurların adalet arayışını zorlaştırdığını ve cinsel saldırı suçlarının cezasız kalmasına yol açabileceğini savunuyor.
İspanya'da "Sadece Evet Evettir" Yasası ve Rıza Tartışmaları
İspanya, son yıllarda cinsel suçlarla mücadele ve "rıza" kavramını yasal zeminde güçlendirme adına önemli adımlar atmıştı. Özellikle 2022 yılında yürürlüğe giren ve kamuoyunda "Solo sí es sí" (Sadece Evet Evettir) olarak bilinen Entegre Cinsel Özgürlük Garantisi Organik Yasası (Ley Orgánica de Garantía Integral de la Libertad Sexual), cinsel ilişkinin ancak açık rıza ile gerçekleşebileceğini temel prensip olarak benimsemişti. Bu yasa, rızanın sözlü veya yazılı olarak açıkça ifade edilmediği durumlarda cinsel eylemi rızasız kabul ederek, cinsel saldırı ve cinsel istismar arasındaki ayrımı ortadan kaldırmayı hedefliyordu.
Ancak, yeni yasanın yürürlüğe girmesiyle birlikte beklenmedik sonuçlar da ortaya çıktı. Yasanın bazı maddeleri, eski yasalara göre hüküm giymiş bazı cinsel suç sanıklarının cezalarında indirim yapılmasına yol açarak büyük bir tartışma dalgası yarattı. Bu durum, yasanın amacının aksine, bazı mağdurların adalet arayışını sekteye uğrattığı eleştirilerine neden oldu. Alicante'deki bu beraat kararı da, "rıza"nın ispatlanması ve yargı mercilerince yorumlanması konusundaki karmaşıklığı ve yasal düzenlemelerin pratik uygulamadaki zorluklarını bir kez daha gözler önüne serdi.
Kararın Toplumsal Yankıları ve Hukuki Sürecin Geleceği
Alicante Bölge Mahkemesi'nin bu kararı, İspanya genelinde kadın hakları savunucuları ve sivil toplum kuruluşları arasında infiale yol açtı. Kararın, cinsel saldırı mağdurlarının beyanlarının yeterince dikkate alınmadığı ve "rıza" kavramının ispat yükünün mağdurun üzerine yıkıldığı yönündeki endişeleri artırdığı belirtiliyor. Bu tür kararlar, mağdurların şikayetçi olmaktan çekinmelerine neden olabileceği gibi, toplumda cinsel suçlara karşı mücadele azmini de zayıflatabilir. Türkiye'de de benzer şekilde cinsel suç davalarında delil toplama, mağdur beyanının objektifliği ve "rıza"nın sınırları gibi konularda hassas tartışmalar yaşandığı göz önüne alındığında, İspanya'daki bu dava, evrensel bir hukuki ve toplumsal soruna işaret etmektedir.
Mağdurun ve savcılığın kararı temyiz etmesi beklenirken, Yüksek Adalet Mahkemesi (Tribunal Superior de Justicia) süreci yeniden değerlendirecek. Bu temyiz süreci, İspanya'daki cinsel suç davalarının geleceği ve özellikle "Solo sí es sí" yasasının uygulamadaki etkinliği açısından kritik bir öneme sahip olacak. Hukuki süreçlerin karmaşıklığı ve delil toplamanın zorlukları, cinsel suçlarla mücadelede yargının ne kadar titiz ve mağdur odaklı olması gerektiğini bir kez daha hatırlatmaktadır. Bu davanın nihai sonucu, İspanya'da cinsel özgürlük ve adalet mücadelesinin seyrini etkileyecek önemli bir emsal teşkil edebilir.
