Katalonya (Catalunya) bölgesinde, iki haftalık bir sessizliğin ardından Afrika Domuz Vebası (PPA - Pesta Porcina Africana) vakaları yeniden tespit edildi. Katalonya Tarım, Hayvancılık, Balıkçılık ve Gıda Bakanlığı (Departament d’Agricultura, Ramaderia, Pesca i Alimentació), bu hafta yaban domuzlarında beş yeni pozitif vaka doğruladığını açıkladı. Bu yeni vakalar, salgının kontrol altına alındığına dair umutları zayıflatırken, bölgedeki 19 belediyeyi etkileyen yüksek riskli alan içinde kaydedildi.
Tespit edilen beş yeni vakadan üçü Sant Cugat del Vallès, biri Barselona (Barcelona) ve biri Molins de Rei bölgelerinde görüldü. Bakanlık tarafından yapılan açıklamaya göre, bu hafta analiz edilen 199 örneğin %2,50'si pozitif çıktı. Bu durum, geçtiğimiz iki hafta boyunca hiçbir pozitif vakanın bildirilmemesiyle oluşan rahatlama ortamını sona erdirdi ve sonbahara doğru kısıtlamaların esnetilmesi yönündeki beklentileri belirsizliğe sürükledi.
Katalonya Tarım Bakanı Óscar Ordeig, daha önce kısıtlamaların gevşetilebileceğine dair sinyaller vermişti. Ancak, bu yeni vakalar, salgının hala aktif olduğunu ve mücadelenin devam etmesi gerektiğini açıkça gösteriyor. İlk vakanın 28 Kasım'da tespit edilmesinden bu yana, toplamda 11.775 yaban domuzu örneği analiz edildi ve bunlardan 384'ü pozitif olarak kayıtlara geçti. Bu rakamlar, hastalığın bölgedeki yayılımının ciddiyetini ve kontrol altına alınmasının ne denli zorlu bir süreç olduğunu gözler önüne seriyor.
Benzeri Görülmemiş Bir Eradikasyon Operasyonu
Katalan hükümeti, hastalığın yayılmasını engellemek amacıyla benzeri görülmemiş bir eradikasyon (yok etme) operasyonunu sürdürüyor. Bu operasyonun temel hedefi, yüksek riskli bölgelerdeki yaban domuzlarının yakalanmasını maksimum düzeye çıkarmak. Geçtiğimiz hafta, Kırsal Ajanlar (Agents Rurals), Katalonya Özerk Polisi (Mossos d’Esquadra), avcı dernekleri, Orman Yangınlarını Önleme Özel Grubu ve Tragsa'nın av kontrol ekipleri tarafından toplam 438 yaban domuzu yakalandı. Salgının başlangıcından bu yana yakalanan yaban domuzu sayısı ise 11.142'ye ulaştı.
Operasyon kapsamında, şu anda toplam 36 tuzak ve 94 adet "pig brig" (toplu tuzak) kurulmuş durumda. Ayrıca, kısıtlı bölgelere yaban domuzlarının girişini veya çıkışını engellemek amacıyla 353 çit ve bariyer inşa edildi. Bu yoğun çabalar, virüsün evcil domuz popülasyonuna sıçramasını önlemek ve hem bölgesel hem de ulusal domuz endüstrisini korumak için hayati önem taşıyor.
Kısıtlamalara Uyma Çağrısı ve Hastalığın Arka Planı
Hükümet, yeni bir duyuruya kadar vatandaşlardan tüm işaretlere ve erişim kontrollerine uymalarını talep ediyor. Yaban domuzlarını beslememeleri, atıkları kapalı çöp konteynerlerine atmaları ve ölü veya hasta yaban domuzu tespit etmeleri durumunda 112 acil durum hattını aramaları önemle vurgulanıyor. Kısıtlamaların hala geçerli olduğu ve doğal ortama erişimin sınırlandırıldığı hatırlatılıyor, özellikle Collserola (Barselona'nın hemen dışındaki büyük doğal park) gibi hassas bölgelerde bu kurallara riayet edilmesi isteniyor.
Afrika Domuz Vebası (ADV), domuzgiller familyasındaki hayvanları etkileyen oldukça bulaşıcı ve ölümcül bir viral hastalıktır. İnsan sağlığı için bir tehdit oluşturmasa da, evcil ve yaban domuzları için %100'e varan ölüm oranlarına sahip olabilir. Virüs, doğrudan temas, kontamine yem veya ekipman yoluyla hızla yayılabilir ve ekonomik açıdan büyük yıkımlara yol açabilir. Avrupa'da ilk kez 1957'de Portekiz'de görülen ADV, İspanya'yı da etkilemiş ancak ülke 1995 yılında başarılı bir eradikasyon programı ile hastalığı tamamen ortadan kaldırmıştı. Ancak, son yıllarda Doğu Avrupa ve Asya'da yeniden ortaya çıkarak küresel bir tehdit haline geldi.
Ekonomik Etkiler ve Türkiye Bağlantısı
İspanya, Avrupa'nın en büyük domuz eti üreticilerinden biri olup, bu sektör ülke ekonomisi için milyarlarca Avro değerinde bir gelir kaynağıdır. ADV salgını, domuz eti ihracatına getirilecek kısıtlamalar ve hayvanların itlaf edilmesi nedeniyle sektöre büyük darbeler vurabilir. Bu durum, sadece üreticileri değil, aynı zamanda ilgili tüm tedarik zincirini ve kırsal ekonomiyi olumsuz etkileme potansiyeli taşımaktadır. Bu nedenle Katalonya'daki mücadele, İspanya'nın genel ekonomik sağlığı açısından kritik bir öneme sahiptir.
Türkiye'de domuz yetiştiriciliği kültürel nedenlerle sınırlı olsa da, yaban domuzu popülasyonunun yoğunluğu ve komşu ülkelerdeki ADV vakaları nedeniyle potansiyel bir risk altındadır. Özellikle Kafkasya ve Doğu Avrupa'daki salgınlar, Türkiye için sınır ötesi yayılım endişelerini artırmaktadır. Türk Tarım ve Orman Bakanlığı, bu riske karşı biyogüvenlik önlemlerini artırmış, yaban domuzu popülasyonunu izleme ve potansiyel vakalara karşı hızlı müdahale planları geliştirmiştir. Herhangi bir salgın, Türkiye'deki sınırlı domuz eti üretimini ve yaban hayatını olumsuz etkileyebilir.
Katalonya'da iki haftalık bir aradan sonra yeniden tespit edilen Afrika Domuz Vebası vakaları, salgınla mücadelenin uzun soluklu ve zorlu bir süreç olduğunu bir kez daha gösterdi. Kısıtlamaların esnetilmesi umutları şimdilik rafa kalkarken, hükümetin ve halkın işbirliğiyle alınan titiz önlemlerin devam etmesi büyük önem taşıyor. Bu hastalığın kontrol altına alınması, hem bölgenin ekolojik dengesi hem de İspanya'nın domuz endüstrisinin geleceği açısından hayati bir öncelik olmaya devam edecektir. Uzmanlar, küresel çapta bu tür salgınların önlenmesi için uluslararası işbirliğinin ve sürekli biyogüvenlik tedbirlerinin elzem olduğunu vurgulamaktadır.
