Afganistan'ın ağır insan hakları ihlalleriyle gölgelenen coğrafyasında, 17 yaşındaki Tamkin'in hikayesi, binlerce genç kadının yaşadığı acı gerçekliği gözler önüne seriyor. Üç ay önce evlendirilen Tamkin, kuzeninin ifadesine göre, eşinin cinsel isteklerine "hayır" deme hakkına sahip değil. Bu durum, yalnızca kişisel bir trajediyi değil, aynı zamanda Taliban yönetimi altında kadınların maruz kaldığı derin eşitsizlikleri ve baskıyı da simgeliyor. Tamkin'in telefonunun sürekli kapalı olması ve ailesini ziyaretlerinin dahi eşi eşliğinde ve kısıtlı olması, onun özgürlüğünün ve bireyselliğinin nasıl kısıtlandığının çarpıcı bir göstergesi.
Bu genç yaşta evlendirilen Tamkin'in durumu, Afganistan'da yaygın olan çocuk evlilikleri ve zorla evlendirmeler sorununun yalnızca buzdağının görünen bir parçası. Kadınların kendi bedenleri ve hayatları üzerindeki kontrolünün tamamen ellerinden alındığı bu evliliklerde, rıza kavramı çoğu zaman yok sayılıyor. Kaynak haberdeki "Eşim ne zaman seks isterse, hayır diyemem" ifadesi, evlilik içi tecavüz gerçeğini ve kadınların bu tür durumlarda ne kadar savunmasız bırakıldığını acı bir şekilde ortaya koyuyor. Bu tür evlilikler, genç kızların fiziksel ve ruhsal sağlığını derinden etkileyerek travmalara yol açıyor ve onların eğitim, kişisel gelişim gibi temel insan haklarından mahrum kalmasına neden oluyor.
Tamkin'in ailesini ziyaretlerinin bile eşi eşliğinde ve belirli aralıklarla gerçekleşmesi, onun dış dünyayla bağlantısının ne denli kısıtlandığını gösteriyor. Bu durum, birçok Afgan kadının yaşadığı tecriti ve hareket özgürlüğünün kısıtlanmasını yansıtıyor. Telefonunun kapalı olması ise, belki de dış dünyayla olan son bağının da koparıldığına veya iletişim kurma özgürlüğünün engellendiğine işaret ediyor. Bu tür uygulamalar, kadınların aile içi şiddet veya istismar durumlarında yardım arama imkanlarını da ortadan kaldırarak onları tamamen savunmasız bırakıyor.
Taliban Yönetimi ve Kadın Hakları İhlalleri
Afganistan'da kadınların ve kız çocuklarının durumu, özellikle 2021 Ağustos'unda Taliban'ın iktidara gelmesinden bu yana dramatik bir şekilde kötüleşti. Taliban rejimi, kadınların eğitim, çalışma, kamu hayatına katılım ve hareket özgürlüğü gibi temel haklarını kısıtlayan bir dizi kararname yayınladı. Kadınlar, yanlarında bir erkek vasi (mahrem) olmadan uzun mesafeler seyahat edemiyor, belirli sektörlerde çalışamıyor ve ortaöğretim ile üniversite eğitiminden mahrum bırakılıyor. Bu kısıtlamalar, Afganistan'ı dünyada kadın hakları konusunda en kötü ülkelerden biri haline getirdi.
Ekonomik kriz ve insani felaket, çocuk evliliklerinin artmasında önemli bir faktör haline geldi. Aileler, kızlarını "başlık parası" karşılığında evlendirmek zorunda kalıyor, bu da genç kızların geleceğini tamamen karartıyor. Birleşmiş Milletler ve uluslararası insan hakları örgütlerinin raporlarına göre, Afganistan'da 18 yaşın altında evlendirilen kız çocuklarının oranı, Taliban'ın iktidara gelmesinden bu yana önemli ölçüde arttı. Bu evlilikler, genellikle kız çocuklarının rızası olmadan gerçekleşiyor ve onları fiziksel, cinsel ve psikolojik istismara açık hale getiriyor.
Taliban'ın Şeriat hukukunu kendi yorumlarına göre uygulaması, kadınların hukuki statüsünü de derinden etkiliyor. Evlilik ve boşanma konularında kadınların hakları ciddi şekilde kısıtlanırken, evlilik içi rıza kavramı çoğu zaman göz ardı ediliyor. Birçok İslami yorumda, eşin cinsel taleplerini reddetmek "itaatsizlik" olarak kabul edilebiliyor, bu da Tamkin'in yaşadığı trajedinin yasal zeminini oluşturuyor. Uluslararası toplum, özellikle Birleşmiş Milletler, Avrupa Birliği ve çeşitli insan hakları kuruluşları, Taliban'ın bu uygulamalarını şiddetle kınayarak uluslararası hukukun ve insan hakları standartlarının ihlali olduğunu vurguluyor.
Uluslararası Tepkiler ve Türkiye Bağlantısı
Tamkin gibi genç kızların yaşadığı bu insanlık dramı, uluslararası arenada büyük tepkilere yol açıyor. İspanya ve diğer Avrupa Birliği (AB) ülkeleri, Afganistan'daki kadın hakları ihlallerini yakından takip ediyor ve bu uygulamaları insanlığa karşı suç olarak değerlendiriyor. AB, Afganistan'daki insani duruma yönelik yardımlarını sürdürürken, kadınların temel haklarına saygı gösterilmesini de şart koşuyor. Bu ülkeler, özellikle kadın ve kız çocukları için sığınma ve koruma programları geliştirerek, Taliban rejiminden kaçanlara destek olmaya çalışıyor.
Türkiye de, Afganistan'daki insani krize kayıtsız kalmayarak çeşitli insani yardım faaliyetleri yürütüyor. Resmi olarak kadın hakları ve toplumsal cinsiyet eşitliğini destekleyen bir ülke olarak Türkiye, uluslararası sözleşmelere imza atmıştır. Ancak, Afganistan'daki durum, Türkiye'nin de bölgedeki kadınların hakları konusunda daha aktif bir rol üstlenmesi gerektiği çağrılarını beraberinde getiriyor. Türkiye'de evlilik içi tecavüz yasalara göre suç sayılmakta olup, kadınların evlilik içinde de rıza hakları anayasal güvence altındadır. Bu durum, Afganistan'daki kadınların yaşadığı acı gerçekle keskin bir tezat oluşturmaktadır.
Uzmanlar, Tamkin gibi genç kızların yaşadığı zorla evliliklerin ve evlilik içi istismarın, derin psikolojik travmalara, depresyona, anksiyeteye ve fiziksel sağlık sorunlarına yol açtığını belirtiyor. Bu durum, sadece bireysel hayatları değil, Afgan toplumunun genel sağlığını ve geleceğini de olumsuz etkiliyor. Kadınların toplumsal hayattan dışlanması, ülkenin kalkınma potansiyelini ciddi şekilde baltalıyor ve nesiller boyu sürecek bir yoksulluk ve cehalet döngüsünü pekiştiriyor.
Tamkin'in sessiz çığlığı, Afganistan'daki binlerce kadının sesidir. Bu durum, uluslararası toplumun Afganistan'daki kadın hakları ihlallerine karşı daha güçlü ve koordineli bir şekilde hareket etmesi gerektiğini bir kez daha ortaya koymaktadır. Kadınların kendi bedenleri ve hayatları üzerindeki temel haklarına saygı gösterilmesi, sadece Afganistan'ın değil, tüm insanlığın ortak sorumluluğudur. Tamkin ve onun gibi genç kızların geleceği, ancak bu hakların geri kazanılmasıyla mümkün olacaktır.
