Barselona eski Belediye Başkanı Ada Colau liderliğindeki bir grup aktivist ve siyasetçi, geçtiğimiz yıl Gazze'ye insani yardım götürmek amacıyla yola çıkan "Özgürlük Filosu" üyelerine yönelik İsrail ordusunun müdahalesi nedeniyle İspanya Ulusal Mahkemesi'nde (Audiència Nacional) İsrail Devleti aleyhine şikayette bulundu. Bu hafta mahkemede ifade veren filo üyeleri, Ekim ayında uluslararası sularda durdurulmaları ve gözaltına alınmaları sırasında maruz kaldıkları saldırılar, kötü muamele ve insan hakları ihlallerini detaylandırıyor. Colau, bu hukuki adımın, "sistematik olarak insan haklarını ihlal eden İsrail'in dokunulmazlığına son vermeyi" amaçladığını vurguladı.
Salı günü ifade veren Ada Colau, Betevé kanalına yaptığı açıklamada, İsrail'in "sınır tanımadığını" ve bu nedenle "ayaklarının durdurulması gerektiğini" belirtti. Colau, şikayetin sadece bir hukuki süreç olmanın ötesinde, İspanya Devleti ve Avrupa Birliği (AB) üzerinde de Filistin sorununa daha aktif müdahale etmeleri yönünde bir baskı aracı olmasını umduğunu dile getirdi. Barselona'dan Ağustos sonunda yola çıkan filonun üyeleri arasında bulunan Katalonya Cumhuriyetçi Solu (ERC) partisi meclis üyesi Jordi Coronas da Çarşamba günü mahkemeye ifade verecek isimler arasında yer alıyor.
Aktivistler, uluslararası sularda Gazze'ye doğru ilerlerken İsrail ordusu tarafından durdurulduklarında temel haklarının ihlal edildiğini iddia ediyor. Colau, yaşadıkları deneyimi "işkence, sürekli kötü muamele ve hayatlarının birçok kez tehlikeye atılması" olarak tanımladı. Hukukçuların bu olayları savaş suçları ve insanlığa karşı suçlar kapsamında değerlendirdiğini belirten Colau, İsrail'in uluslararası hukuku hiçe sayan eylemlerinin cezasız kalmaması gerektiğini savundu. Bu iddialar, İsrail'in Gazze ablukasına karşı çıkan uluslararası sivil toplum kuruluşlarının uzun süredir dile getirdiği endişeleri bir kez daha gündeme taşıdı.
Gazze Filolarının Tarihçesi ve Uluslararası Hukuk Bağlamı
Gazze'ye insani yardım götürmeyi amaçlayan filoların tarihi, 2010 yılında yaşanan ve uluslararası kamuoyunda büyük yankı uyandıran Mavi Marmara olayı ile derinleşmiştir. Türkiye'den yola çıkan ve Gazze ablukasını delmeyi hedefleyen bu filo, uluslararası sularda İsrail komandolarının müdahalesine uğramış, olayda 10 Türk vatandaşı hayatını kaybetmişti. Bu tür filolar, İsrail'in 2007'den beri Gazze Şeridi'ne uyguladığı ablukanın insani sonuçlarına dikkat çekmek ve bölgeye doğrudan yardım ulaştırmak amacıyla organize edilmektedir. Uluslararası hukuk, uluslararası sularda seyreden sivil gemilere yönelik askeri müdahaleleri belirli koşullara bağlamakta ve bu tür müdahalelerin orantılılık ilkesine uygun olmasını zorunlu kılmaktadır. Ada Colau ve diğer aktivistlerin şikayeti, İsrail'in bu müdahalelerinde uluslararası hukukun temel prensiplerini ihlal ettiği iddiasını taşımaktadır.
İspanya ve Avrupa Birliği'nin Filistin Meselesine Yaklaşımı
İspanya, özellikle sol hükümetler döneminde Filistin meselesine karşı Avrupa Birliği ortalamasının üzerinde bir hassasiyet göstermiştir. Ada Colau gibi aktivist kökenli politikacılar, bu duruşun daha da güçlenmesi gerektiğini savunmaktadır. Barselona Belediyesi, Colau'nun belediye başkanlığı döneminde İsrail ile "kardeş şehir" ilişkilerini askıya alma kararı almış, bu karar hem ulusal hem de uluslararası düzeyde tartışmalara yol açmıştı. Avrupa Birliği ise Filistin sorununa ilişkin genellikle "iki devletli çözüm" ilkesini desteklemekte, ancak İsrail'in yerleşim politikaları ve Gazze ablukası gibi konularda net bir yaptırım uygulamaktan kaçınmaktadır. Bu durum, Colau gibi isimlerin AB'ye yönelik "daha fazlasını yapın" çağrılarını beraberinde getirmektedir. İspanya Ulusal Mahkemesi'ndeki bu dava, İspanyol yargısının İsrail'in eylemlerine ilişkin vereceği kararla, ülkenin ve dolayısıyla AB'nin bu konudaki duruşunu etkileme potansiyeli taşımaktadır.
Ada Colau, ayrıca Global Sumud Filosu aktivistleri Saif Abukeshek ve Thiago Ávila'nın hala İsrail'in kuzey Gazze'deki bir hapishanesinde tutulmasından duyduğu endişeyi dile getirdi. Her iki aktivist de 29 Nisan'da uluslararası sularda İsrail tarafından gözaltına alınmıştı. Colau, bu kişilerin "dayanışma eylemlerinin öncüleri oldukları için uzun süredir hedef alındığını" ifade etti. Bu durum, Gazze'ye yönelik insani yardım çabalarının sadece denizdeki zorluklarla sınırlı kalmadığını, aynı zamanda aktivistlerin kişisel özgürlüklerini de tehdit ettiğini gösteriyor.
Barselona eski Belediye Başkanı Ada Colau'nun liderliğindeki bu hukuki girişim, İsrail'in Gazze ablukasına karşı uluslararası sivil itaatsizlik eylemlerinin ve bu eylemlere yönelik müdahalelerin hukuki boyutunu ön plana çıkarmaktadır. İspanya Ulusal Mahkemesi'nin bu şikayetle ilgili vereceği karar, sadece davacı aktivistler için değil, aynı zamanda uluslararası hukuk, insan hakları ve Filistin meselesi bağlamında önemli bir sembolik ve potansiyel olarak hukuki emsal teşkil edebilir. Bu dava, İspanya hükümeti ve Avrupa Birliği üzerinde İsrail-Filistin çatışmasına yönelik politikalarını yeniden gözden geçirmeleri yönünde ciddi bir baskı oluştururken, Türkiye gibi Gazze ablukasına karşı duruş sergileyen ülkeler için de benzer hukuki yolların açılmasına ilham verebilir.
