Geçtiğimiz Perşembe günü, işgal altındaki Batı Şeria'da önemli bir diplomatik olaya sahne oldu. ABD Demokrat Partili Kongre Üyesi Jonathan Jackson ve beraberindeki heyet, bölgedeki yasa dışı İsrail yerleşimcileri tarafından alıkonuldu. Bu olay, ABD'nin en yakın müttefiklerinden biri olan İsrail ile ilişkilerde zaten gergin olan atmosferi daha da alevlendirdi ve Washington'daki İsrail politikalarına yönelik tartışmaları derinleştirdi. Jackson'ın insani yardım faaliyetlerini gözlemlemek üzere bulunduğu Batı Şeria'da yaşadığı bu deneyim, bölgedeki yerleşimci şiddetinin ve gerilimin ulaştığı tehlikeli boyutları bir kez daha gözler önüne serdi.
Olay, Kongre Üyesi Jonathan Jackson'ın Filistinli toplulukları ziyaret ettiği bir sırada, Eriha yakınlarında meydana geldi. Jackson, basına yaptığı açıklamalarda, konvoylarının İsrailli yerleşimciler tarafından bir saatten fazla süreyle engellendiğini ve adeta "rehin tutulduklarını" belirtti. Yerleşimcilerin bu provokatif eylemi, Jackson'ın bölgedeki insani durumu yerinde inceleme çabalarını sekteye uğratırken, uluslararası hukuka aykırı yerleşim faaliyetlerinin ve yerleşimci şiddetinin Filistinliler üzerindeki baskısını da gözler önüne serdi. Olayın ardından İsrail ordusunun müdahale ederek yerleşimcileri dağıttığı bildirilse de, yaşananlar ABD'li bir yetkilinin dahi bölgede güvende olmadığının bir göstergesi oldu.
ABD İç Siyasetinde İsrail Tartışmaları Derinleşiyor
Bu olay, ABD siyasetinde İsrail'e yönelik eleştirilerin yükseldiği bir döneme denk geldi. Geçtiğimiz aylarda, ABD Demokrat Partili kongre üyelerinin yarısından fazlası, İsrail'e yapılan yardımların kesilmesi yönünde oy kullandı. Hatta, bu yıl İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu'nun Washington'daki Kongre'ye yaptığı konuşmayı altmıştan fazla Demokrat kongre üyesi boykot ederek dikkat çekici bir protesto sergiledi. Kaliforniya Temsilcisi Ro Khanna gibi isimler, İsrail'in işgal altındaki topraklardaki politikalarına ve Filistinlilere yönelik uygulamalarına karşı en sert eleştirileri yönelten politikacılar arasında yer alıyor. Jackson'ın alıkonulması, bu eleştirel seslerin haklılığını pekiştiren ve ABD yönetimini İsrail politikalarını yeniden gözden geçirmeye zorlayan yeni bir argüman olarak öne çıkıyor.
ABD'nin İsrail'e yaptığı yıllık 3.8 milyar Euro'yu aşan askeri yardım, uzun yıllardır iki ülke arasındaki stratejik ittifakın temel taşlarından biri olmuştur. Ancak Gazze'deki son gelişmeler ve Batı Şeria'da artan yerleşimci şiddeti, bu yardımların koşullu hale getirilmesi veya tamamen durdurulması yönündeki çağrıları artırdı. Özellikle Demokrat Parti'nin ilerici kanadı, İsrail'in insan hakları ihlallerine ve uluslararası hukuka aykırı yerleşim politikalarına karşı daha sert bir duruş sergilenmesini talep ediyor. Bu talepler, ABD'nin dış politikasında köklü bir değişim sinyali verirken, İsrail'in bölgedeki eylemleri üzerindeki uluslararası baskıyı da artırabilir.
Batı Şeria'daki Yerleşimlerin Uluslararası Hukuk ve Bölgesel Etkileri
Batı Şeria, 1967 Altı Gün Savaşı'ndan bu yana İsrail işgali altında bulunuyor ve uluslararası hukukta "işgal altındaki topraklar" olarak kabul ediliyor. Bu bölgede inşa edilen İsrail yerleşimleri, Birleşmiş Milletler ve uluslararası toplumun büyük çoğunluğu tarafından yasa dışı olarak nitelendiriliyor. Bu yerleşimler, Filistin devletinin kurulması ve iki devletli çözüm vizyonunu ciddi şekilde tehdit etmekle kalmıyor, aynı zamanda Filistinlilerin topraklarına erişimini kısıtlayarak ve yaşam alanlarını parçalayarak günlük hayatlarını da olumsuz etkiliyor. Yerleşimcilerin Filistinlilere yönelik şiddet eylemleri, son yıllarda önemli ölçüde artış gösterdi ve bölgedeki gerilimi tırmandıran temel faktörlerden biri haline geldi.
Bu tür olaylar, yalnızca ABD-İsrail ilişkilerini değil, uluslararası arenadaki genel durumu da etkilemektedir. Türkiye, Filistin davasının en güçlü savunucularından biri olarak, İsrail'in işgal politikalarına ve yerleşim faaliyetlerine karşı net bir duruş sergilemektedir. Ankara, İsrail'in uluslararası hukuku ihlal eden eylemlerini kınamakta ve Filistin halkının meşru haklarını desteklemektedir. İspanya ve Avrupa Birliği de, İsrail yerleşimlerini yasa dışı kabul etmekle birlikte, çatışmaya diplomatik bir çözüm bulunması yönünde çaba sarf etmektedir. Uzmanlar, ABD'li bir kongre üyesinin dahi yerleşimciler tarafından alıkonulmasının, İsrail hükümetinin yerleşimci şiddeti üzerindeki kontrolünü yitirdiğinin ve bölgedeki durumun ne kadar kırılgan olduğunun bir göstergesi olduğunu belirtiyor. Bu olay, ABD'nin İsrail politikalarını yeniden değerlendirmesi ve bölgede kalıcı barışın tesisi için daha aktif bir rol üstlenmesi gerektiği yönündeki çağrıları güçlendirecektir.
